нахр шасту қалмоқ бардошта гаштӣ (Ф. Муҳаммадиев, Дар он дунё).

Пешоянди рӯ-рӯи амалеро нишон медиҳад, ки дар сатҳи макон воқеъ гардидааст: Кӯҳистонибача Давлат, ки бо ҳамсолони худ бозикунон чанд бор то ба ин ҷо омада буд, оҳубаравор рӯй-рӯи сабзаҳои навхез тохта мерафт (Р. Ҷалил, Шӯроб). Аз паси заврақча судони духтари хушпайкари зебое дар либоси шиноварӣ ресмонеро дошта савораи лижаи обӣ рӯй-рӯи дарё медавид (Ф. Муҳаммадиев, Дар он дунё).

Пешоянди таг-таги маконеро нишон медиҳад, ки амал аз таги вай равон шудааст: Ва дар он таг-таги қалъа рафта, аз пеши Майдони Машқи Сарбоз гузашта, ба паҳлуи дарвозаи Самарқанд расидам... (С. Айнӣ, Марги судхӯр). Об равад таг-таги яхҳои пир — Мисли ҷавоҳир зи дили ҳар адир (М. Турсунзода, Меҳмони мағрибӣ). Вайҳо тангкӯча ба тангкӯча гашта, таг-таги майдон рафта, баъди аз чойхона дур шудан ба роҳи калон баромада мегирифтанд (А. Сидқӣ, Фарзанди замон).

Пешоянди сар-сари амалеро мефаҳмонад, ки он ба дарозии ягон ҷой ва ё предмет аз сар то сараш равона мегардад:
Раис ба фикру хаёл ғӯта зада, сар-сари вокзале мерафт, ки ман ба вай саволе дода, хомӯшии ӯро бартараф кардам (А. Сидқӣ, Фарзанди замон).

Пешоянди дарун-даруни... Амалеро нишон медиҳад, ки аз даруни ва ба дарозии маконе мегузарад: Давлати харсавор дарун-даруни дараи пурхамупеч меомаду манзараи роҳ ба хотираш кӯҳсори ватани ӯ — Бадахшонро меовард (Р. Ҷалил, Шӯроб).

Пешоянди пеш-пеши, пешопеши маконе ва ё предметеро мефаҳмонад, ки амал дар пеши он макон ва ё предмет воқеъ гардидааст: Пешопеши ҳама Скворцов мерафт (П. Толис, Дар бӯрон).

Пешоянди гирд-гирди, гирдогирди... сӯи амалеро, ки ба гирди предмет ва ё ба ҷое равона шудааст, мефаҳмонад: Шаддаҳои чароғони электрик гирдогирди моро печонида гирифта буданд (А. Сидқӣ, Фарзанди замон). Пагоҳ аз хоб мехезад, ки гирдогирди лабонаш пур-пури табхол (Р. Ҷалил, Афсонаи сеҳрнок). Ин пешоянд бо пешоянди аслии дар ҳам меояд: Дар гирдогирди ин лаъли пустакҷое ба замин паҳн карда буданд (С. Айнӣ, Ёддоштҳо).

Пешояндҳои номии таркибӣ
(ғайриизофӣ)

Пешояндҳои номии таркибӣ аз исм ва ё зарф ва пешояндҳои аслӣ сохта мешаванд: пеш аз, баъд аз, пас аз, ғайр аз,
нисбат ба, оид ба, назар ба, берун аз, бахшида ба. Сохти ин
пешояндҳо он қадар устувор нест, махсусан пешояндҳои