Зеҳн
Мероси хаттии бостон

Ҷилде аз силсилаи «Тоҷикон дар масири тамаддун» (Китобхонаи миллии Тоҷикистон, Маркази тоҷикшиносӣ, 2013). Дар он осори хаттии бостонии ниёгони тоҷикон – адабиёти паҳлавӣ («Бундаҳишн», «Ардавирознома», «Ёдгори зарирон», андарзномаҳо ва ғ.) ва катибаҳои шоҳони Ҳахоманишӣ бо тарҷумаи тоҷикӣ ва тавзеҳот гирд оварда шудаанд.

Агенти Зеҳнӣ · 14 ноябри 2026 · 314 саҳифа

АдабиётТаърихФарҳанг
Аз аввал хондан
  1. ТД1: w' pynd; ТД2: 'pynd ва ба эҳтимоли қавӣ ба маънои битобанд, гарм кунанд. Дар «Гузидаҳои Зодспарам» (с. 40, банди 79) вожае ба сурати 'ptn' меояд, ки эҳтимолан он ҳам ба маънои гарм кардан аст. Дар DM (с. 760, сатри 17) низ 'pynd зоҳир мешавад.
  2. Миёни ин вожа ва вожаи баъд дар ТД2 се сатр изофа аст, ки мутааллиқ ба бахши дигаре аз мат наст.
  3. Wardastar ба baxlan Бахлон ё Бағлон дар Афғонистон аст, аз шакли бостонии baγadāna.
  4. Kaθagan, kaθakan, kom, кош (?). 18. Ҳарду матн МТ-s навиштаанд, ки муҳтамилан kāš қироат мешавад.
  5. Ҳарду матн: 3. Вале нишонаи таърихӣ дар бораи вуҷуди се оташ дар Каркӯй дар даст нест. Осори бозмондаи ин оташкадаро ҳамакнун низ дар Систон метавон дид.
  6. Snomag/snoman, вақфнома. 21. Framgar дар mān ī wefgan. Форсӣ: Тевгон, Бефғон, Манзур аз Тевгон сарзамини хонаводаи Гев аст, ки Гургону иёлоти атрофии он будааст. Зоҳиран бояд бо вожаи порсӣ: фрамгин марбут бошад. Кумиш муҳтамилан бахше аз Гургон ба шумор меомадааст. Н. к. ёддошти 51 «Дар бораи чигунагии гиёҳон» ва низ 18 «Дар бораи чигунагии ҷонварон».
  7. Kumis.
    Дар бораи чигунагии хоб
  8. Wys, wes, ки бо вожаи портии wēhm ба маънои паҳн марбут аст. 2. Ҳар ду: edar…iz. Дар тарҷума он ба «ҳатто» тардид аст ва ба қиёс ҳадс зада шуда.
  9. Авесто: wačasti, паҳлавӣ: wačast, банд, қитъа (дар шеъри «Готҳо»). «Оромишёбанда» тарҷумаи озоди 'štyh' дар поёни ҷумла аст. Тарҷумаи дақиқи тамоми ҷумла: Мардумро чун беш аз дарозои чаҳору чуст бихобанд, оромишҳо аст.
  10. Ҳарду матн чунин тасҳеҳ шавад: ud pad tuxšagih kār… 5. ТД1: w'y bwys/w'y bw'yh; ТД2: W'y bw'yh/w'y eys. Маъно ва қироати норавшан. Ин вожа дар Авесто ба сурати aibi. gava меояд, ки сифатест номушаххас барои aiwi. sru rima, ки худованди панҷумин бахши рӯз аст, аз ҳангоми ғуруб то нимаи шаб. Вожа дар иртибот бо хуфтагӣ бояд марбут ба истироҳат бошад. Қироати муҳтамил: eb-gauih. Бартоломе вожаи авестоиро аз решаи ga(у) ба маънои овоз хондан медонад.
    Дар бораи чигунагии бонгҳо
  11. Cisarag bang, овози нола, бонги нола. 2. Баҳмон ҳамон аст, ки дар форсӣ ба сурати фалону баҳмон боқӣ мондааст.
  12. «Ҳар чизеро дар гетӣ кор бояд фармудан», яъне даст ба ҳар иқдоме бояд задан
  13. Win. Маъмулан ин вожа маънои уд дорад, вале ин ҷо маънои хосе ёфтааст. Санскрит vinā.
  14. Rod, сози зеҳӣ, форсӣ: рӯд. 6. Darisn, ҳосили масдар ба маънои амрӣ: бояд доштан. «Ба ранҷ доранд», яъне ба кор баранд.
  15. Фақат дар ТД2: ka be madan ī ō hamāg. Чунин тасҳеҳ шавад: ka bun zadan, ozamig.
  16. Тд1 ва ТД2: Ба bun тасҳеҳ шавад.
    Дар бораи чигунагии бод, абру борон
  17. ТД1; s'lyt; ТД2: d'lyt'. Аммо «Гузидаҳои Зодспарам» (с. 20, сатри 11-12): us, pad ewenag, mog-e daren pad pay dast – Ӯ ба оин, мӯзае чӯбин ба пой дошт. Он чӣ «пӯшиши сабз» тарҷума шуд, дар дастнависҳо «пӯшиши хуб» аст. Вожаи хуб, бо имлои hwp метавонад sbc ё swc бо талаффузи sabz ё sawz ба маънои сабз буда бошад. Маҷмӯан, ҷомаи сабз ва мӯзаи чӯбин иртиботи боди хушро бо дарахтон мерасонад.
пешина
аз 314
навбатӣ