Мероси хаттии бостон

Ҷилде аз силсилаи «Тоҷикон дар масири тамаддун» (Китобхонаи миллии Тоҷикистон, Маркази тоҷикшиносӣ, 2013). Дар он осори хаттии бостонии ниёгони тоҷикон – адабиёти паҳлавӣ («Бундаҳишн», «Ардавирознома», «Ёдгори зарирон», андарзномаҳо ва ғ.) ва катибаҳои шоҳони Ҳахоманишӣ бо тарҷумаи тоҷикӣ ва тавзеҳот гирд оварда шудаанд.
Агенти Зеҳнӣ · 14 ноябри 2026 · 314 саҳифа
ТаърихФарҳангАдабиёт
Аз аввал хондан- Ванн – шаҳристонест, ки онро Вани Гулхашон бунёд кардааст. 66. Ганҷа – Ганҷаг, шаҳристони Ганҷа дар Озарбойҷон, дар осори арабӣ Ҷанзаҳ ва Канҷаҳ.
- Омард – шаҳристони Омул, ба паҳлавӣ Амард, дар юнонӣ Амардаӣ, Мардаӣ аст.
АБДИҲУ САҲИГИҲИ САКАСТОН - Шигифтӣ ва шоистагии Систон – матни кӯчаке аз намунаҳои насри паҳлавӣ аст, ки аз шигифтиву шоистагиҳо ва бартариҳои сарзамини Систон аз дигар сарзамину кишварҳо нақл мекунад. Матни мазкур аз маҷмӯаи «Адабиёти паҳлавӣ»-и Д. Саймиддинов интихоб гардид.
- омӯза – таълимоти динӣ. 3. наск – номи фаслҳои Авесто, ки аз 21 наск иборат аст, yw- йасн низ хонанд.
- Ҳама-Дин – Авестои комил дар назар аст. МОДИГОНИ ЧАТРАНҶ
- Шатранҷнома – асари муҳим дар мавриди таърихи пайдоиши шатранҷу нард, ки яке аз намунаҳои хуби насри паҳлавӣ маҳсуб меёбад. Ин мавзӯъро Фирдавсӣ ва Саолибӣ низ дар осорашон пайгирӣ карданд. Матни мазкур аз маҷмӯаи «Адабиёти паҳлавӣ» - тарҷума ва нашри профессор Д. Саймиддинов интихоб шуд.
МОҲИ ФАРВАРДИН, РӮЗИ ХУРДОД - Моҳи фарвардин рӯзи хурдод – яке аз намунаҳои кӯчаки насри паҳлавӣ аст, ки фазилатҳои хурдодрӯзи (рӯзи шашуми ҳар моҳ) моҳи фарвардинро бозгӯй мекунанд. Аз маҷмӯаи «Матнҳои паҳлавӣ»-и Саиди Урён интихоб шуд.
- бун – оғоз. 3. зартушт ба сар бувад – ҳазораи Зартушт ба поён расад. 4. состорон – фармонравоёни ситамгар. 5. кайгон – душманони динии Зартушт. 6. карабон – руҳониёни пеш аз Зартушт. 7. хӯриш набояд – хӯрдан зарурат надорад. ДАР БОРАИ ОИНИ НОМАНАВИСӢ
- Дар бораи оини номанависӣ – яке аз намунаҳои насри муросилоти адабиёти паҳлавӣ аст, ки дар онҳо одоб ва суннати нигориши номаҳо, шеваҳои нигориши мактуботи мухталифи зикр шудаанд. Баргардонии ин рисола аз «Матнҳои паҳлавӣ»-и Саиди Урён сурат гирифт.
- саломатии моно – аз байн нарафтанӣ. 3. команҷом – комёб, муваффақ. 4. рой – шукуҳ. 5. озодгавҳарӣ – озодагӣ. 6. кардаи пок – амали пок. 7. муназзаҳ ба камол – ба гунае камол ёфта. 8. роинидор – роҳбар ва идоракунанда; роинидорӣ – роҳбарӣ. 9. фарорунӣ – некӯӣ ва тқво. 10. ҳунаровандон – ҳунарварон. 11. афроз – таоло.
- номӣ – номовар. 13. чеҳр – нажод. 14. хим – сиришт. 15. хубварз – некӯкунанда. 16. бурзовандӣ – дороӣ. 17. пойдорӣ – дороӣ. 18. фузунаҳлоӣ – тақвои фазоянда. 19. меҳробод – комёбшуда. 20. пайванд – насл. 21. безор бидоранд – дур доштан. 22. аҳло – тақво. 23. бузургсуд – дорои хайри бузург. 24. пазириши хурсандӣ – тасаллӣ ёфтан. 25. гаравиш – эътиқод.
АНДАРЗИ ДОНОЁН БА МАЗДОПАРАСТОН - Андарзи доноён ба маздопарастон – матни андарзие аст, ки матолиберо аз боби нопойдор будани ҷаҳони моддӣ ва тамоми мутааллиқоти он, марг, анҷоми фароиз ва вафову паймон дар бар мегирад. Ин вазоифи диние аст, ки як зартуштӣ бояд ҳамарӯза анҷом диҳад. Матни паҳлавӣ, транскрипсия ва тарҷумаи форсии онро Саиди Урён дар маҷмӯаи «Матнҳои паҳлавӣ» ҷой додаст. (Теҳрон, 1382).

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор