ХАЗИНАИ ОМУДАРЁ

Хазинаи Омударё яке аз нодиртарин бозёфтҳои бостоншиносии сарзамини қадимии тоҷикон мебошад, ки онро соли 1877 аз соҳили рости дарёи Ому дар мавзеи Қубодиён сокинони таҳҷой пайдо кардаанд. Дафинаи Хазинаи Омударё дар ҳудуди резишгоҳи дарёҳои Вахшу Қофарниҳони дарёи Ому, на чандон дуртар аз харобаҳои Тахти Сангин воқеъ будааст, ки ин ганҷинаи нодирро ҳангоми фурӯ рафтани соҳил дарёфт намудаанд. Мувофиқи шаҳодати муаррихон ашёи беназири ин хазина беш аз ҳазор адад буда, аз ҷумла 1300 сиккаи тилоию нуқрагӣ, 176 ашёи тилоӣ ва нуқрагӣ, зеваролоти пурнақшунигор, зарфҳои тилоӣ, пайкараҳои хурди тилоиву нуқрагӣ, муҷассамаҳои зарини бутҳо, гарданбанду дастпонаҳои пурнақшунигори тилоӣ доштааст, ки дорои арзиши баланди таърихию фарҳангиянд.

ТОҶИРОНИ БУХОРОЙ ХАЗИНАИ
ОМУДАРЁРО КУҶО БУРДАНД?

Баҳори соли 1877 тоҷирони бухороӣ Вазиаддин, Шукуралӣ ва Ғуломуҳаммад ба мавзеи Қубодиён расида, мехостанд аз убургоҳи дарёи Ому гузашта, сӯи Ҳиндустон раванд. Онҳо аз ҳангомаи ёфт шудани хазинаи нодир огоҳ шуда, онро аз сокинони маҳаллӣ бо нархи арзон харидорӣ намуда, роҳи бозори саррофону атиқафурӯшони Ҳиндустонро пеш гирифтанд.
Дар роҳи сафари Афғонистон ин савдогаронро бодиянишинони қабилаи Ғилзуй ғорат намуда, халтаҳои чармини пур аз ганҷинаву ашёи нодирро рабуданд.
Савдогарон бо мадади капипани англис Ф. Бартон ва сарбозони мусаллаҳи ӯ қариб ҳамаи ашёву зеваролоти анбонҳои чармиро аз дасти роҳзанони ин қабила бозгашта гирифтанд, вале тақдири баъзе маснуоти ороишии дар дасти роҳзанон монда то кунун маълум нест.