робитаҳои иқтисодии мулкҳои Панҷакент аз рағбати онҳо ба Уструшан ишора мекунанд, на ба Самарқанд.1 Меъморӣ. Сохтмони манзил. Дар деҳаи Ворӯ, чун дар дигар минтақаҳои кӯҳистони Тоҷикистон, меъмории анъанавӣ вуҷуд дорад, амали он чун дар тамоми ноҳияҳои кӯҳистони Тоҷикистон, мероси дастаҷамъист. Мардумшиноси маъруф А.С.Давидов қайд намудааст, ки устоҳои бинокор нест, зеро
2 техника ва усули кории чунон содда буданду ба ҳама дастрас.
Аммо, дастовардҳои устоҳои маҳаллӣ аслӣ ва арзишманданд, ки иншоотҳои онҳо муассир буда, фардияти заҳмати ҳунарманд ба дараҷае ифода ёфтаанд. Баъзе муҳаққиқон ҳунари онҳоро маркази таҷрибавӣ шуморида, дар он ақидаанд, ки усули бадеии онҳоро метавонад дар сохтмони иншоотҳои муосири минтақаҳои кӯҳистон васеъ истифода намуд.3 Яке аз меъёрҳои асосии баҳодиҳии онҳо, ин мавҷудияти муносибат бо муҳити табиӣ мебошад.
Қиёсҳо ва тафсири қадима дар ёдгориҳои Зарафшон зиёданд, гарчанде баъзан нобаробар ё қисман нишон дода мешаванд. Ин падида аллакай аз ҷониби як қатор муҳаққиқон мушоҳида шудааст, ки дар зер нишон дода хоҳанд шуд. Инъикоскунандаи ин чанд мисоли таърихии замонҳои мухталиф мебошад, ки дар раванди таҳқиқоти саҳроӣ дар деҳаи Ворӯ соли 2019 аз ҷониби мо сабт гардидаанд.
Чи хеле ки маълум аст, дар таҷрибаи сохтмони шаҳраки асри биринҷии Саразм як қатор техникаи мушаххас ба назар мерасанд, ки дар меъмории анъанавии кӯҳистон инъикос ёфтаанд. Дар шаҳраки асри биринҷӣ похса васеъ

1 Смирнова О.И. Ук.соч.- С.230.
2 Давыдов А.С. К вопросу и сложении населения Верхнего Зеравшана…47-57; Он же Традиционное жилище таджиков Верхнего Зеравшана. // СЭ. – 1969. - $6? c/ 92-101; Он же: Жилище. // Материальная культура таджиков Верховьев Зеравшана. Душанбе, 1973, - С. 7-137.
3 Акбаров А.А. Ук.соч.-С.23.