115

сифатҳои "ҳавзи сангӣ", "масҷиди хиштӣ", "шамъи мумӣ" ва "иморати ойнагӣ" ба ҷои суффикси -й суффикси -ин ва -гин истифода карда шудаанд: ҳавзи сангин, иморати ойнагин.

3. Боз як хусусияти забони асар дар масалаи сохти сифатҳо аз он иборат аст, ки нависанда дар истеъмоли тавсифҳо бештар сифатҳои пайдарпайро ба кор бурдааст. Маълум аст, ки дар ин тип сифатҳо ба воситаи пайдарпай оварда шудани калимаҳои тавсифи якчанд хусусияти исм, яъне муайяншаванда равшан карда мешавад. Дар асар ин гуна сифатҳои пайдарпай хеле серистеъмол мебошанд:

Рашт ва Мозандарон як вазголи ботартиби бисӯрги қашанг дорад (с. 25). Сабзавор яке аз шаҳрҳои муаззами ҳукуматнисини ободи сертиҷорати Хуросон аст (с. 124). Тамоми хиёбонҳои шаҳр мушаҷҷару сабзу хуррам аст (с. 6). Дар убаҳои худашон иморатҳои тахтагии олиҷанобе сохтаанд (с. 227). Хеле ҳаммомҳои олиҷаноби қашанг сохтаанд (с. 34).

4. Хусусияти дигари забони "Туҳафи аҳли Бухоро" дар истеъмоли суффиксии сифатсоз мушоҳида мешавад. Дар истеъмоли суффикси ҷонсифатсоз Мирзосироҷ асосан ба меъёри забон такя намудааст. Суффикси ҷонсифатсози забони асар бо суффиксиҳои сифатсози забони адабии ҳозираи тоҷик умуман мувофиқат мекунанд, вале баъзе суффиксиҳо аз ҷиҳати дараҷаи истеъмол фарқ мекунанд, вале баъзе суффиксиҳое, ки дар асар камнаҳсул менамоянд, дар забони адабии ҳозира серистеъмол гардидаанд. Дар "Туҳафи аҳли Бухоро" суффикси серистеъмоли сифатсоз -й мебошад.

Суффиксиҳои сифатсози -она, -манд, -а, -вор, -гун ва монанди инҳо дида мешаванд. Ҳамаи ин суффиксиҳо дар забони адабии ҳозира ҳастанд. Дар истеъмоли ин суффиксиҳо байни забони асар ва забони адабӣ тафовути ҷолиби диққат мушоҳида намешавад.

Дараҷаҳои сифат

Дар "Туҳфаи аҳли Бухоро" дараҷаи сифатҳо бо суффикси -тар, -тарин ва калимаҳои бисёр, хеле, ниҳоят, басо, басе, бағоят ва анкоян инҳо сохта шудаанд.

Истеъмоли суффикси -тар назар ба суффикси -тарин камтар шуда, суффикси -тар аксар вақт дар калимаҳои зарфи кор фариуда шудааст.

Мавриди қайд аст, гӯем, ки суффикси -тарин дар "Бадоеъ-улвақоез"-и