ҳамин ва ҳаракатҳои ноҷӯри вай боис гардид, яке аз тораҳои дутораш, ки ҳоло менавохт, канда бишавад. Ин тораи кандашуда гӯё тораи дигари Шашмақом буд, ки ҳамроҳи риштаи умри одамони бешумори дар ҷанги навоғоз қурбоншаванда канда мегардад.

Бале басо нафароне, ки аз Шашмақом хабар доштанд ва созу сурудҳои бешумори ин санъати волоро медонистанд, ба ҷанги оғозшуда рафта барнамегаштанд ва онҳо қисмате аз ин санъати қадимаро бо худ якҷо ба гӯрхонаҳои ноайёни набардгоҳи беамони таърих мебурданд, ниҳон мекарданд...

Мирзо навои шурӯъкардаи худро бори нахустин, ба охир расонида натавонист ва базми созу суруд дар ин шаби оғози ҷанги ҷаҳонӣ нотамом бимонд... Маълум гардид, ташвиши пешакии дилҳои мардумон беҳуда набуда, ки ба фоҷиаи ҷаҳонӣ ва ҷанги ҷаҳонӣ кашида шуда буд дунёи буқаламун аз сари нав.

Мегӯянд, ки касофат танҳо намеояд, зеро дере нагузашта риштаи умри ситорачашми Мирзо, яъне Рафоатбонуи нозанин ҳамчунин канда гардид, чунон ки аз хабари оғози ҷанг, ногаҳон канда гардида буд тораи дутори Мирзо...

Бале чунин шуда буд барои Мирзо, ки ҳамсари азизи худаш — ситорачашми худро аз даст дода буд.

Бахт аз даҳони дӯст нишон намедиҳад,
Давлат хабар аз рози ниҳон намедиҳад.
Мардум дар интизор, дар ин парда роҳ нест,
Ё ҳаст, пардадор нишонам намедиҳад.
Шакар ба шир даст диҳад, оқибат, вале,
Бадаҳдии замона замон намедиҳад.

Мирзо писари сагирмондаи худ — Солеҳро ба оғӯш кашида, ашки шашқатор мерехту сӯзи дилаш беҳаду ҳисоб буд. Писари вай низ гиря мекард дар оғӯши Мирзо. Гиря мекард барои модари ширину нокоми худаш. Чунон гиря мекард, ки Мирзо дар хурдӣ дар марги модари худаш чунин ашк рехта буд тӯлонӣ...