— Ин ҳолатро дар хоби шаб ҳам намедидем.
— Ана кору ана ободӣ! Иброҳимбек хомӯш буд. Меандешид, ки як вақтҳое дар ин дашту саҳро чӯпонӣ мекард. Дар ҳар тараф мол бисёр буд. Иброҳим мешунид, ки дар куҷое улок мешудааст, молро партофта мерафт. Меомад, ки чӯпонҳои атроф молашро саришта кардаанд. Баҳри дӯстон гӯсфанд мекушт. Давра нишастаю кабобхӯрӣ кардаю гуфта механдиданд. Чӣ замони беғамию бепарвои буд. Баъд амир Олимхон аз ҷанги русҳо гурехтаю ба Ҳисор омаду Иброҳимбекро ба кашмакашҳои ҳаромаҳ ҳамроҳ карданд... Дигар ҳама кор дарҳам барҳам шуда рафт. Аз байн нуҳ сол гузашту то ҳол як лаҳзаи осудагиро надидааст.

Наздики об фуромаданду Иброҳимбекро тарс фаро гирифт. Он дигаргуниҳои дар ватан рӯйдода ба ӯ бегона буданд. Дар ҳамин лаҳза ба фикраш омад, ки сухани Мавлонназар ҳақ будааст. Баргашта ба Афғонистон мерафтанд, хуб будааст. Вале зуд аз фикраш гашт. Он ҷо дигар роҳаш намедоданд. Занҳошонро намонданду...

Баъде ки дарёро гузашта ба заминҳои навободи деҳаи Қараманди — иқоматгоҳи Иброҳимбек омаданд, марду занҳои алафдарвро диданд. Бештари занҳо рӯйҳояшон кушода. Гарданҳои зебои сафедашон намоён аст. Баъзе духтарон якдигарро пешопеш доранд. Садои хандаашон чӣ қадар дилангез аст! Ана он занону духтароне, ки дар замони мо аз хона берун по гузоштанашон намемонданд, кӯча мебаромаданд, ба сар ҷодар гирифта мебаромаданд. Меҳнати коллективона ҷодарашонро аз сарашон гирифтааст. Эҳ, куҷо шуд он дину диёнати бобоён!

Дар баромади деҳа бинои барҳавое пӯшида шудааст. Дар саҳнаш писарону духтарон даву тоз доранд. Яқин мактабхона аст.

Аммо ин дигаргуниҳо ғазаби Иброҳимбекро оварданд. Барояш ҳамон хонаи деворҳояшон гилин, атрофаш бе богу дарахт хуб буд, ки дурро дидаю аспатро дилхоҳ тозонӣ.

Ҳамраҳони Иброҳимбек роҳи хонаи хеш гирифтанду Иброҳимбек бо ҷянаш Эшонқул ба хонаи писарамааш Кучар, ки дар ҳукумат кор мекардааст, рафт. (Хонаи худашро колхоз гирифтааст.) Даст ба ҷайбаш бурда бо шиддат гуфт:

— Занӣ духтар ҳаққе надошт, ки бе сарандоз ба кӯча барояд! Занҳоро бефаранҷӣ кардагӣ урус не, ҷадидҳои худамон? Дақиқае хомӯш шуда боз: - Мактабро ҳам мактаби ҷадидӣ кардаанд, муртадҳо! Эҳ, агар Ҳабибуллохонро мемонданд, ки ду-се сол подшоҳӣ мекард, на фақат аз Бухоро, балки аз олам тухми ҷадидро пок мекардам.

Ин дам чашмаш ба зане афтид, ки дар даст дос ҷониби хонааш мерафт. Занонро шунохт — зани Бекназари кӯҳнадӯз. Ҳамсоя буданд. Ба ҷянаш фармуд, ки пурс, Кучар ҳамин ҷост? «Ҳамин ҷост», - гуфт зан. Ва дар ҷояш истод; Иброҳимро шинохта илова кард: «Дирӯз аз кор омаданашро дидам». Иброҳим назди дарвозаи ҷиян бори дуюм даст ба ҷайбаш бурда номаи се моҳ пеш равонкардаи Кучарро гирифтаю (номаи дувум) боз ба ҷояш гузошт. Дар он баъд аз дуъою салом навишта шудааст: «Акаи Иброҳимбек, то кай дар мусофириҳо мегардед? Биёед, ба ҳукумат таслим шавед. Ҳукумат ба каси таслимшуда осеб намерасонад.