5.2. Намудҳо ва сохтори селаи пулӣ

Мафҳуми селаи пулии корхона намудҳои сершумори ин селаҳоро дар бар мегирад ва барои таъмини идоракунии самаранок онҳоро тасниф бояд кард.

Аз лиҳози намудҳои фаъолияти хоҷагӣ мувофиқи стандартҳои байналмилалии баҳисобгирӣ намудҳои зерини селаи пулро ҷудо мекунанд:

— селаи пули фаъолияти амалиётӣ — нишондиҳандаи пардохтҳои пулӣ ба таҳвилгарони ашёи хому масолеҳ; ба иҷрокунандагони берунаи навъҳои алоҳидаи хизматрасонӣ; барои таъмини амалиёт; музди меҳнати кормандони машғул дар раванди амалиётӣ, инчунин кормандони идоракунандаи ин раванд; пардохти андозҳо ба ҳама буҷету фондҳои ғайрибуҷетӣ; дигар пардохтҳои марбут ба иҷрои раванди амалиётӣ. Дар як вақт ин намуди селаи пул воридшавии воситаҳои пулӣ аз харидорони маҳсулотро инъикос менамояд; аз мақомоти андоз бо тартиби бозшумории маблағи барзиёд супурдашуда ва баъзе пардохтҳои дигар, ки дар стандартҳои байналмилалии баҳисобгирӣ пешбинӣ карда шудаанд;

— селаи пули фаъолияти сармоягузорӣ — нишондиҳандаи пардохту воридоти воситаҳои пулии марбут ба сармоягузории воқеӣ ва молиявӣ, фурӯши воситаҳои асосии соқитшуда ва активҳои ғайримоддӣ, ҷойвазкунии воситаҳои молиявии ҷуздони сармоягузорӣ ва дигар селаҳои ҳамсони воситаҳои пулӣ, ки барои фаъолияти сармоягузории корхона хизмат мекунанд;

— селаи пули фаъолияти молиявӣ — нишондиҳандаи воридоту пардохти воситаҳои пулии марбут ба сармояи иловагии саҳомӣ ва ҳиссавӣ, гирифтани қарзҳои дарозмуддат ва кӯтоҳмуддат, пардохти дивиденду фоизҳо дар шакли пулӣ оид ба саҳми соҳибмулкон ва баъзе селаҳои дигари пул, ки бо маблағгузории берунаи фаъолияти хоҷагии корхона алоқаманд мебошанд.

Тавсифи селаҳои асосии пул оид ба навъҳои алоҳидаи фаъолияти хоҷагии корхона дар ҷӯҷӯбан маҷмӯи селаи пули он дар ҷадвали 5.1 оварда шудааст.

Аз лиҳози самти ҳаракати воситаҳои пулӣ ду намуди асосии ҷараёнҳои пулиро ҷудо мекунанд:

1. мусбат - маҷмӯи воридоти воситаҳои пулӣ ба корхона аз тамоми навъҳои амалиёти хоҷагӣ («воридшавии воситаҳои пулӣ»);