Як шохаи тавонои забони ҳиндуаврупоии қадим

Тибқи маълумоти бароимон дастрас, алҳол дар рӯи замин қариб 5000 забон вуҷуд дорад, ки куллишон аз лиҳози вижагиҳои забонӣ мансуб ба шоҳаҳои мухталифе ҳастанд, ки онҳоро «оилаи забонҳо» номгузорӣ кардаанд. Дар радифи силсилаи зиёди забонҳои ҷаҳон забони тоҷикӣ ба шоҳаи эронии нагузашта аз он орисии оилаи ҳиндуаврупоии забонҳо мансуб аст. Шояд аз ҷониби хонандаи мӯҳтарам суоле пайдо шавад, ки ҳиндуаврупоиён кистанд, замони зисти орисиён ба кадом даврони ҳаст дар рӯи замин мутобиқ аст, мақоми забони орисӣ дар доираи забонҳои куҳани ҷаҳон ба кадом андоза аст?

Тафаккур бояд дод, ки ҳиндуаврупоиён тоифае буданд, ки, бино ба пажӯҳишоти навини ба мо дастрас, дар ҳудуди ҳазораҳои V-IV пеш аз милод нахустин маротиба дар соҳилҳои ҷанубии баҳри Миёназамин (ба маънои васеъаш) бо фарогирии Балкан ва самти шимолии Шарқи Наздик (Осиёи Хурд, минтақаҳои кӯҳии Месопотамияи Боло ва сарзаминҳои ҳамҷавори он) зуҳур карда, баъд ба соири манзилҳо ҳиҷрат намуданд. Ин ҷо маҷоли баёни муфассали ин мавзеи сукунати онҳо нест, вале месазад, ки як нукта таъкид шавад. Як далели муҳими нахустдиери ин тоифа маҳсуб гардидани минтақаи тазаккурёфта мавҷудияти аносири иқтибосии фаровон аз забони шумерист, ки намояндагонаш дар қаламрави Месопотамия дар ҳазораи IV пеш аз милод зист доштанд.

Забони ҳиндуаврупоии куҳан дар раванди инкишофи баъдинааш ба чандин шоҳаву зершоҳаҳо ҷудо гардид, ки аз онҳо дар даврони ҳозира оилаҳои мухталифи забонҳо, амсоли эронӣ (тоҷикӣ, форсӣ, дарӣ, яғнобӣ, забонҳои помирӣ, тоӣ, курдӣ, толишӣ, пашту ...), славянӣ (русӣ, украинӣ, белорусӣ ...), романӣ (франсавӣ, испанӣ, португалӣ ...), германӣ (англисӣ, немисӣ ...) ва монанди инҳо арзи вуҷуд кардаанд.