Аз ин сабаб баёни фикр ва нутқи хонандагон ниҳоят заиф ва хушк буда, равон ва мантиқӣ нест. Омилҳои ба ин вазъ гирифтор шудани ҷомеа гуногун аст ва бештар ба истифода нагардидани роҳу усулҳои самараноки таълим, аз мутолиаи асарҳои бадеӣ дур шудани афроди ҷомеа, риоя нагардидани меъёрҳои гуфтугўии забони адабӣ ва истифодаи шеваҳои гуногун алоқаманд мебошад.
Корҳои хаттӣ марбут ба адабиёт навъҳои гуногун доранд, ки аз инҳо иборат мебошанд: аз рўи матн мураттабсозии нақша ва фикри хонанда, навиштани ҷавоби хаттӣ ба саволҳо, рўйнависи қисмати матн ва ё иқтибоси асар, тавсифнома, мақола, тезис, тақриз, маърўза, реферат, кори курсӣ, рисолаи хатм, кори дипломӣ, нақли хаттӣ ва иншо. Аз ҳама навъҳои кори хаттии адабиёт иншо ва нақли хаттӣ ҷойгоҳи намоён ва нақши босазо доранд.
Иншонависӣ ҳамчун усули санҷиши савод дар таърихи маорифи тоҷик танҳо баъди Инқилоби Октябр шурўъ шуд.
Ҳарчанд ҳунари навиштанро аҷдодони мо давоми асрҳо ривоҷ додаанд ва қимати онро аз ифодаву баён муҳимтар ҳисобидаанд, тарзу роҳи иншонависиро дар алоҳидагӣ дар барномаҳои мактабу мадрасаҳо таълим надодаанд. Дар ин робита Масъуди Саъди Салмон таъкид намудааст:
Навиштан зи гуфтан муҳимтар шинос, Ба гоҳи навиштан ба ҷо ор ҳуш.
Муназзам ва мантиқӣ хондани матни асар ба хонанда имконият медиҳад, ки фикрашро дуруст баён кунад, услуби нигориш ва малакаи далеловариро тақвият бахшад, мушоҳидакорӣ, тавлиди андеша, ангезаи зеҳн, малакаи хониши бошууронаро инкишоф диҳад ва дар маҷмўъ дониш ва савод омўзад. Дар муайян ва дарк намудани усулҳои инкишофи малакаҳо, мақсад ва вазифаҳои навишт омўзиши забону услуби асарҳое чун «Ҷомеъ – ул – ҳикоёт», «Самаки айёр», «Бўстон» - у «Гулистон» - и Саъдӣ аз манфиат холӣ нест.