намояндагони онҳо, ки танҳо парҳезкор буда, аммо аз ҷиҳати ақлӣ маҳдуд ба муридони шайхҳои иртиҷоӣ табдил ёфтанд.
Бояд гуфт, ки эстафетаи шоҳи маърифатпарварро бо анъанаҳои Сомониён, баъди як муддате, пас аз кушта шудани амири донишманд Улуғбек, Темуриёни ҳиротӣ ба даст гирифтанд.
Султон Ҳусайн (с.1469-1506) дар чаҳор даҳсолаи оянда бо иштироки фаъоли вазири равшанфикраш Мир Алишери Навоӣ ва пешвои руҳониёни шаҳрдорӣ (тариқати нақшбандӣ), шоири бузурги тоҷик Абдурраҳмон Ҷомӣ, Хуросонро бо марказаш шаҳри Ҳирот, бори охир ба маркази «аҳли қалам» табдил доданд.
Бартарии бешаки ин навъи давлати равшанфикрро (дар Хуросон) нисбат ба давлате, ки ҳокими маҳдуд ва такя ба рӯҳониёни иртиҷоӣ дошт (дар Варорӯд), мо ҳангоми дархости Шайх Хоҷа Аҳрор, сарвари нақшбандиёни Варорӯд, ки мухолифи ашадии илм буд, ки дар бемории вазнини худ ба вазири ҳиротӣ Алишер Навоӣ нома навишта, фиристодани табибро дархост намудааст (соли 1490), бараъло мушоҳида мекунем . Ин душмани ашадии илм ва тамоми пешрафт, ки одамонро бо сеҳру ҷоду шифо мебахшид, дар бистари марг ба илм ва тиб рӯ овард, ки намояндагони он бо сабаби талошҳои ӯ ва шогирдони серғайраташ Варорӯдро ба таври оммавӣ тарк карданд ва бори охир дар маркази нави Хуросон паноҳ бурданд.
Як намояндаи дигари темуриёни дерин, таъсисдиҳандаи давлати худ ва на камтар аз шуҳратёр - Бобур даврони салтанати Султон Ҳусайнро чунин тасвир мекунад: «дар тамоми минтақаҳои олам ҳеҷ шаҳре монанди Ҳирот вуҷуд надорад; дар замони Султон Ҳусайн бо шарофати роҳбарӣ ва ғамхории ӯ шукӯҳ ва зебогии шаҳр 10, ҳатто 20 маротиба афзудааст".