Зеҳн
Ҷаҳони Тоҷикон

Агенти Зеҳнӣ · 2 ноябри 2026 · 335 саҳифа

Таърих
Аз аввал хондан

Бояд қайд намуд, ки дар байни волиёни Хуросони хилофати Аббосиён пас аз Абумуслим (с. 748-755) намояндаи хонаводаи Бармакиён Фазли Бармакӣ (с. 794-795) фарқ мекард, ки дар давраи ҳукмронии ӯ Варорӯд ором карда шуд. Тибқи гуфтаи Табарӣ: «ӯ ба таври беҳтарин ҳукмронӣ мекард», вақте ки ҳатто ҳокими (афшин) дурдасти Уструшон Ҳарахара, ки пештар ба касе тобеъ набуд, итоати худро изҳор дошт. Ин манбаи асримиёнагӣ инчунин хабар медиҳад, ки волӣ Фазл Бармакӣ тавонистааст дар сафи артиши Аббосиён 500 000 нафар лашкарро ҷамъ кунад, ки 200 000 нафари онҳо ба Бағдод фиристода шуданд. Сарфи назар аз муболиғаи аёнии шумораи ин наваскарон, мо эътироф мекунем, ки эҳёи анъанаҳои империяҳои Ҳахоманишиён, Аршакиён ва Сосониён низ вуҷуд дорад, вақте ки онҳо дар юришҳои ғарбии худ, аз ҷумла, ба захираҳои бузурги инсонии минтақаҳои шарқии худ такя мекарданд. Ёдовар мешавем, ки дар тӯли ин солҳо халифа Ҳорун ар- Рашид зидди Рум ҳамасола юришҳо мекард.
Оромсозии нисбии Варорӯд ва Хуросон аз ҷониби Фазли Бармакӣ, аз ҷумла, барои халифаи оянда низ мусоидат мекард, ки ҳокимияти васеъро (бо бисёр минтақаҳои пароканда ва кишварҳои мустақил) дар итоат на танҳо бо ёрии нерӯҳо нигоҳ дорад, балки инчунин, асосан, ба туфайли фаъолияти дипломатӣ (фиристодани сафоратҳои сершумор) устувор кунад.
Устувории нисбӣ, дурусткории ашрофони маҳаллӣ ба халифаи оянда Маъмун имкон дод, ки барои устувории қудрати худ муборизаи муваффақона барад ва вақте ки хуросониён бори дуюм дар хилофат ҳукуматро ба даст оварданд, акнун қудрат на

пешина
аз 335
навбатӣ