Мероси хаттии бостон

Ҷилде аз силсилаи «Тоҷикон дар масири тамаддун» (Китобхонаи миллии Тоҷикистон, Маркази тоҷикшиносӣ, 2013). Дар он осори хаттии бостонии ниёгони тоҷикон – адабиёти паҳлавӣ («Бундаҳишн», «Ардавирознома», «Ёдгори зарирон», андарзномаҳо ва ғ.) ва катибаҳои шоҳони Ҳахоманишӣ бо тарҷумаи тоҷикӣ ва тавзеҳот гирд оварда шудаанд.
Агенти Зеҳнӣ · 14 ноябри 2026 · 314 саҳифа
ТаърихФарҳангАдабиёт
Аз аввал хондан- Имлои куҳану марсуми корзор дар паҳлавӣ k'lc'l ва k'lyc'l аст, ки қироати он ба лафзи куҳан kārčar ва kārečār мешавад. Нависандаи асар, бо огоҳии омиёнаи худ аз решашиносӣ, гумон медорад, ки вожа мураккаб аз ду ҷузъ – кору чора аст, дар ҳоле ки вожа мураккаб аз ду ҷазъ – кор (бо маънои набард) ва зор ба маънои маҳаллу макон аст, ки худ пасвандест.
- Kār-dādestān, дар бисёре маврид, дар матнҳои паҳлавӣ ин таркиб ба сурати kar ud dādestān омадааст. Нигоранда дар аксар маворид сурати нахустинро тарҷеҳ медиҳад.
- Н. к. ёддошти 7 ҳамин бахш. 15. Ҳар се: bck'hwt: аммо дар ДМ с. 113 сатри 6 bazag-ēwēntom. bck' dwyn'twn бар ин поя, вожаи «Бундаҳишн» ба bazad-ēwēntar тасҳеҳ шуд.
- Xwāhrīgīh. 17. Čerīh, чирагӣ, ғалаба, султаи мутлақ, ки дар баробари худоии озодманишонаи Ҳурмузд қарор мегирад. Бино ба асотири эронӣ Амшоспандон ба худоии Ҳурмузд раъй медиҳанд ва инсон масиру ҷиҳати ҳаёти худро, ки мубориза бо Аҳриман аст, ба ихтиёр мепазирад. Дар воқеъ, пазируфтани Ҳурмузд ба худоӣ ба ихтиёр аст, дар ҳоле ки фармонравоии Аҳриман бар пояи ғалабаву султа ва зӯр ниҳода шудааст.
- Ҳар се: 3.
- Ҳар се: пас аз ин вожа ду вожаи изофӣ доранд. 20. Ҳар се пас аз ин вожа як вожаи изофӣ доранд. 21. Ҳар се nywkyh ба ҷои gnkyh. 22. Āwudagih, бордор шудан, баста шудани нутфа. 23. Daštag, ҷанин. 24. Čandišn, ҷунбиш, ҳаракат.
БАХШИ 2 - Ҳар се: МН. 2. Astomāndīh, вуҷуди моддӣ, моддият. 3. Ишора ба китоби «Дин», Авесто аст; яъне Авесто онро чунин мехонад.
- Xwarg, форсӣ: xol, хул, хулвора, зуғоли сурх. Гоҳе вожаи фарра (GDH) – дақиқан ба ҳамин маъно – ба ҷои он меояд.
- Xāyag-dēs, ба шакли тухми мурғ. 6. Āwahan. 7. Afzār, силоҳ. 8. Fragān-bun. 9. Ҳар се: xub-sar, hwps’l, зебо, муносиб. 10. Razur, бешаву ҷангал, шояд баёдоварандаи «Мазраи сабзи фалак дидаму доси маҳи нав…» бошад. Шояд ҳам lazol шакле аз вожаи lāzaward, лоҷувард, ишора ба ранги обии осмон.
- Drang. 12. Ҳар се тасҳеҳ шавад: myznydy, snwd’n, snyck. 13. Ҳар се: nymtwgylk ба ҷои nmzgylk (?). 14. ТД1: ‘std’l, ТД2, ДН: ‘sd’’l, маънои вожа равшан аст, вале қироати он норавшан.
- Ēwan, 'dwn, тана ва соқаи дарахт. 16. Дар чанд сатри баъд ҳам ҳамин вожа тасҳеҳ ба «бор» шудааст. 17. Daxšag, нишон, аломат, хасиса. Ин вожаро дар замони мо, шояд битавон ба ҷои вожаи gene-и фарангӣ ба кор бурд, зеро дар худи матн низ меояд, ки бар асари дахшак доштани Каюмарс, мардум аз тухмаи ӯ ба монанди ӯ зода шаванд.
- Abar-pād, сабр кард, диранг кард. 19. Mēdyōzarm, н. к. «Пажӯҳише…». 20. Баъд аз ин вожаи ТД2 се вожа изофӣ дорад. 21. ТД1, ДН: mlt MY', ТД2: mtr MY' 22. Mēdyōšam, н. к. «Пажӯҳише…» 23. Pēdišhah, н. к. «Пажӯҳише…» 24. Баъд аз ин вожа ТД2 ду вожа изофӣ дорад. 25. Ayāszim, н. к. «Пажӯҳише…» 26. Mēdyārim, н. к. «Пажӯҳише…» 27. Ҳар се: дастнавис бояд тасҳеҳ шавад: hmspsm'dym, н. к. «Пажӯҳише…»

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор