Зеҳн
Мероси хаттии бостон

Ҷилде аз силсилаи «Тоҷикон дар масири тамаддун» (Китобхонаи миллии Тоҷикистон, Маркази тоҷикшиносӣ, 2013). Дар он осори хаттии бостонии ниёгони тоҷикон – адабиёти паҳлавӣ («Бундаҳишн», «Ардавирознома», «Ёдгори зарирон», андарзномаҳо ва ғ.) ва катибаҳои шоҳони Ҳахоманишӣ бо тарҷумаи тоҷикӣ ва тавзеҳот гирд оварда шудаанд.

Агенти Зеҳнӣ · 14 ноябри 2026 · 314 саҳифа

ТаърихФарҳангАдабиёт
Аз аввал хондан
  1. Аз назари маҳалли фаъолият, ки заминӣ, обӣ ва фазоӣ буданд, ки ин тақсимбандиро «карда», яъне фасл мехонданд.
  2. Аз назари ангуштон, ки гирдсунб, дукофтпой, панҷчанг ва мурғу моҳӣ буд. Ин тақсимбандӣ оина хонда мешуд, яъне шакл.
  3. Агар ҳадси нигоранда дуруст бошад, савумин тақсим аз назари маскан буд: обзиён, сӯрохзиён, парвозкунандагон, дадон (ки дар дашту кӯҳ ба сар мебаранд) ва ҷонварони аҳлӣ (ки дар масокини дастсохт ба сар мебаранд).
  4. Аз назари анвои ҳар ҷонвар (сарда). 5. Тақсимбандии паррандагон, ки васеътарин сардаҳоро ба худ тасҳеҳ медиҳанд.
  5. Раста, ки бар асоси кӯчакиву бузургии ҷонварон аст.
    Дар бораи чигунагии мардумон
  6. Он кӯчак хонда шуд, дар матн 'nd (андак, анд) аст. Қироати ҷумла бар асоси матлаби сафҳаи 13-73 дастнависи ТД2 ва бақия аст: pad ān i keh angušt.
  7. Сутун ба маънои соқа аст. Мақсуд аз «ребос тане як сутун» ин аст, ки Машӣ ва Машёна тане аз ребос доштанду ҷудо аз ҳам набуданд, балки ба сурати як соқаи воҳид рӯида буданд.
  8. Матн xwarrah, GДН фарра. Аммо фарра дар паҳлавӣ маънои гуногун дорад, ки муҳтамилан яке ҳамин маврид аст, ки маънои равонро медиҳад. Н. к. Ёддоштҳо: 2-4, 4-19.
  9. Дар ин маврид ва мавриди баъдӣ равон бо имлои ғайри ҳузворишӣ омада ва ин худ муайяди ин аст, ки бояд фарраҳои қаблиро низ ба маънои равон донист.
  10. Боз ҳам ҳамон фарра ба маънои дигар аст. 6. Bowandag menišnīh. 7. Kār dādestān. 8. Ҳар се: ws’n’sn. 9. Wiškar. Форсӣ: бишгард ба маънои шикоргоҳ, саҳро, биёбон. 10. Қироати машкук аст. Ҳар се: d’tl; ТД1 имлои d’t’l-ро изофа бар он дорад. Вожа ба сурати YHNSL бо талаффузи appār, ба маънои дуздида тасҳеҳ шуд.
  11. Матни се дастнавис дар мавриди номи ин дарахтон норавшон аст. ТД1: kahēnwpwncdl Y kwndl; ТД2: k' hpwn zpwncd' lYkwndl; ДН: kahkəw Wncd' l W kwndl. Ки муҳтамилан бояд чунин қироат шавад: Kahkiw wan-iz dār ī kundur. Дар ТД1 ва ДН имлои нахустин вожа ба понздаҳ дода шудааст. 12. Pēš i muy. Пеш дар форсӣ ба маънои шоху барги хурмо аст ва мӯғу муғ ба маънои дарахти хурмост.
    Бисёри номҳои маҳаллӣ дар каронаи Халиҷи Форс ва ҳатто дур аз соҳил, шомили таркибҳост, ки як ҷузви онҳо мӯғ ё муғ ё муз аст, маънои Ҳурмӯз, Ҳурмуз (ки шакли дигаре аз Хӯрмӯғ аст) ва ҷуз онҳо.
  12. Ҳар се: wlt'k'n krt', дуруст. Wardanāgān kīrd, кабоб кард, ба маънои сих(кабоб) кард.
  13. ŠYL, баробари шаъри арабӣ, mōy, мӯй. 15. ТД2: slmk; ДН: slm'k; ТД1 надорад. Қироат ва маънои вожа номушаххас аст ва «нах» як ҳадс аст.
  14. ТД1: KLӢ; ТД2: ва ДН: KLӢ. Муҳтамилан garbag ба ҷои qawraq, гавдол, оташдон.
  15. ТД1: kst; ТД2: kndyt; ДН k'st. Муҳтамилан bē kandid . Кандидан ба маънои кандан дар форсӣ ҳам омадааст.
пешина
аз 314
навбатӣ