Зеҳн
Мероси хаттии бостон

Ҷилде аз силсилаи «Тоҷикон дар масири тамаддун» (Китобхонаи миллии Тоҷикистон, Маркази тоҷикшиносӣ, 2013). Дар он осори хаттии бостонии ниёгони тоҷикон – адабиёти паҳлавӣ («Бундаҳишн», «Ардавирознома», «Ёдгори зарирон», андарзномаҳо ва ғ.) ва катибаҳои шоҳони Ҳахоманишӣ бо тарҷумаи тоҷикӣ ва тавзеҳот гирд оварда шудаанд.

Агенти Зеҳнӣ · 14 ноябри 2026 · 314 саҳифа

ТаърихФарҳангАдабиёт
Аз аввал хондан
  1. ТД2 як сатри изофӣ дорад. Дар ҷумлаи баъд 'wsynyt', афшонд. 3. ТД2 чанд вожа изофӣ дорад. Дурдорандаи маргро «дардкуш» ҳам маъно кардаанд.
  2. Tarrag; тара; сабзӣ, ки хом ё пухта хӯранд. 5. Afzar форсӣ: афзор, гиёҳони доруии хушбӯ, ки дар ғизо резанд, монанди заъфарон, зардчӯба, дорчин.
  3. ТД1 ва ТД2: d'd; ДН: dh'. Қироати машкук. Шиз дарахти обнусро гӯянд.
  4. Ҳар се lwc'lk; муҳтамилан: lwcw'lk, равзана. 8. Girgir, форсӣ чиргир. Н. К. ёддошти 3, «Дар бораи чигунагии ҷонварон».
  5. Ҳамон, ёддошти 4. 10. Ҳамон, ёддошти 5. 11. Alum, форсӣ: алум. Аз форсии бостон ardana 12. Gahl, форсӣ: гол. 13. Қироат бар асоси ДН анҷом гирифт. Матнҳои ТД1 ва ТД2 мағшуш аст.
  6. Ҳар се: kwstyk. Форсӣ: кабаста (?); ҳиндувонаи Абӯҷаҳл. Шояд: kawīag, kwyck, форсӣ: кабика, муарраби он кабикаҷ. Гунае аз олола эронӣ, ололаи шарқӣ.
  7. Шинохта нашуд. 16. Сатвад; санскрит: campaka-, навъе дарахт. Шояд форсӣ: чампо, навъе гули ёси муаттар.
  8. Karkom. Н. к. Ёддошти 59 ҳамин қисмат. 18. Zardag. Гули зардак, гулранг, асфар, коҷира. Шояд: гули зард. 19. Kardag. Шинохта нашуд. Бо корду иштибоҳ гирифта нашавад. 20. Ба ҳангом, яъне фаслӣ. Баръакс он солвор аст. 21. Nihal, дарахтони ваҳшӣ, ки дорои гул ё мева бошанд. 22. Pešparag (ғизои) иштиҳоовар. «Ба пешпорагӣ дар шавад», яъне дохили пешпора гардад. Афзор ҳамон адвия аст.
  9. Kāgīzag форсӣ: какаҷ, кокаҷ, какаж ва какаш; тарратезак. 24. San, канаф. 25. Nay, nāy, форсӣ: най, ной; ба эътибори ҳасир (?) Қироати машкук. 26. Танҳо дар ТД1 ва ТД2 зоҳир мешавад: dwšd'ng. Шояд: dnd-d'nk, дандона, ки кӯчак аст ва дандона муҳтамилан ба ҳамон маънои донаи карчак аст. Н. К. карчак дар ФМ. Карчак.
  10. Раштан ранг кардан аст. 28. ТД1 ва ТД2 ба тартиб: wh'k ва Wh'k. 29. Rōyen, lwdyn'; форсӣ: рӯин, рӯинаг, рӯднагу рӯнос. Балуҷӣ: rodin. 30. Санскрит: nīla-, ба маънои сиёҳ, обии сер. 31. ТД1 ва ТД2: twt'/twt; дурусти он: tōz, twc'; форсӣ: тӯз, ба маънои пӯсти дарахт.
  11. Санскрит: kundura/kunduru, юнонӣ xondros: 33. ТД1: l''t ё lyst; ТД2: l'st. Шояд бо вожаи форсӣ: рош яке бошад, аммо чӯби рош муаттар нест.
  12. Kost форсӣ: қуст, куст, кушна. Гиёҳест аз тираи занҷабил. Кӯбидаи решаи ин гиёҳ хушбӯст ва монанди ҳал муаттар ва чун адвия ба кор меравад. Лотинӣ: costus, санскрит: ku-stha-
  13. ТД1 ва ТД2: 'lnq. Шояд: хуланг, аммо хуланг атре надорад. 36. Čandal, санскрит: čandana- 37. Палангмушт, фаранҷмушку фалангмушк, аз тираи наъноиён. Баргҳои ин гиёҳ бӯе матбӯъ дорад. Аз ин маврид бармеояд, ки нависанда дар ин бахш танҳо аз гиёҳоне, ки реша ё чӯб ё пӯсти бӯе доранд, ёд намекунад ва баргҳои муаттарро ҳам дар назар дорад. Мавриди баъдӣ низ муайяди ин масъала аст.
пешина
аз 314
навбатӣ