Мероси хаттии бостон

Ҷилде аз силсилаи «Тоҷикон дар масири тамаддун» (Китобхонаи миллии Тоҷикистон, Маркази тоҷикшиносӣ, 2013). Дар он осори хаттии бостонии ниёгони тоҷикон – адабиёти паҳлавӣ («Бундаҳишн», «Ардавирознома», «Ёдгори зарирон», андарзномаҳо ва ғ.) ва катибаҳои шоҳони Ҳахоманишӣ бо тарҷумаи тоҷикӣ ва тавзеҳот гирд оварда шудаанд.
Агенти Зеҳнӣ · 14 ноябри 2026 · 314 саҳифа
ТаърихФарҳангАдабиёт
Аз аввал хондан- Kakolag/kagolag Шояд баробари қоқулла, ки ҳил бошад. Шояд баробари кокула, ки розиёнаи обӣ бошад.
- Санскрит: kappūra- Номи ду гуна дарахтест, ки дар Жопун, Чину ҷазоири Суматра, Ҳиндучин мерӯяд. Пӯсти танаи ин дарахтонро шикоф карда аз онҳо кофур истироҷ мекунанд. (ФМ). Шояд кофури испарам ё кофури исфарам, ки ҳамон уқҳувон ё райҳонкофурест, ки гунае бобуна аст.
- Бодранҷбӯ, бодрангбӯя; гиёҳест аз тираи наъноиён. 41. Dōsēn, часб (ширеш). 42. Zadag. Форсӣ: жад ба маънои часб. 43. Dō-bozargān ud ē-bazargān. Аз решаи ваg ба маънои тақсим кардан, бахш кардан. Мақсуд аз якбахшиву дубахшӣ зоҳиран ин аст, ки нару мода ё бари як дарахт аст, ё ҳар як ҷудо аз дигарест монанди хурмо. ТД1: bck'n; ДН: 'wyn bck'n: ТД2: bck'n
- «Моявар» ба маънои аслӣ ва асосӣ аст. 45. ТД1 ва ТД2: kwwh'n', Шояд бахши дувуми вожа h'n', ҳузвориш барои, ба маънои дигар бошад. Тарҷумаи ҷумла баъд бар ин асос: даҳ дигар…, дигар даҳ…
- Srinjad. Форсӣ: сринчак. Н. к. ФМ, зери санҷид 47. Ҳар ду: sywk/kswk (?) 48. Ҳар ду: 'lg; олуи кӯҳӣ, олуча. 49. Ҳар ду: s’l. 50. Санскрит: nārikela/nārikera. 51. Ҳар ду. Pundig, pndg. Юнонӣ: portikon, мутааллиқ ба сарзамини Понт, дар шимоли Осиёи Сағир бошад. Дар ҳамон сатр: гургонӣ. Домғону Кумиш ҷузъи Гургону Табаристон будааст.
- Škanzag. пайванди дарахтон ба якдигар. Форсӣ. Искана. 53. Ҳар ду: wyhhwlml W ‘lg w’c’m. 54. Санскрит nīlautpala. 55. Murw. Шояд бо мару, баробар бо мармохузиё яке бошад, ки дар порсӣ алафи гурба хонанд ва аз тираи наъноиён асту гулҳои сапед дорад. Дар «Бундаҳишн» аз ду навъ мару ёд мекунад: яке марусапед, ки зоҳиран бо алафи гурба якест ва яке маруардашерон, ки барои нигоранда равшан нест чист.
- Mēzwars, мӯи мижа (?), номи гуле ношинохта. 57. Набояд баробари корду бошад, ки гули хурмост. 58. Bānūg-sprahm, ки бино ба «Бундаҳишн», мутааллиқ ба Спедормад, олиҳаи замин аст ва бону худ ишора ба ӯст. Профессор Бейли дар рисолаи худ онро nānūg-sprahm мехонад ва бо вожаи порсии нонуха ва ноха, ки бодиён аст, яке медонад. Муҳтамилан, бояд гуле мутааллиқ ба моҳи Спендормад, моҳи охири зимистон, бошад.
- Karkom форсӣ: каркум, ибрӣ: karkom акадӣ: kurkanu, заъфарон.
- «Ҳауми эзидро Ҳаум аз се оин хеш аст», яъне гиёҳи Ҳаум аз се ҷиҳат мутааллиқ ба эзиди Ҳаум аст. Муҳтамилан, яке иртиботи исмист; дигар ин ки гиёҳи Ҳаум мазҳару намоди заминии эзиди Ҳаум; ва савум, муқаддас будани он аст (?).
- Ēwan, танаи дарахт. 62. Hūdag, аз решаи hav-, ҳованшуда. 63. Pes, барг. Форсӣ: пеш, барги хурмо. 64. Ҳар ду: hywntl. 65. Ҳар ду. Dwlhwngtl. Шояд ҷузви дуввуми вожаи hawangtar, hwngtl «ҳаванг шуданитар» бошад.

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор