Мероси хаттии бостон

Ҷилде аз силсилаи «Тоҷикон дар масири тамаддун» (Китобхонаи миллии Тоҷикистон, Маркази тоҷикшиносӣ, 2013). Дар он осори хаттии бостонии ниёгони тоҷикон – адабиёти паҳлавӣ («Бундаҳишн», «Ардавирознома», «Ёдгори зарирон», андарзномаҳо ва ғ.) ва катибаҳои шоҳони Ҳахоманишӣ бо тарҷумаи тоҷикӣ ва тавзеҳот гирд оварда шудаанд.
Агенти Зеҳнӣ · 14 ноябри 2026 · 314 саҳифа
ТаърихФарҳангАдабиёт
Аз аввал хондан- Аздидаҳок – Заҳҳок. 43. Пазишхоргар – иборат аз се ҷузъ: патиш, хвара ва гар. Куҳе, ки бад-он фараҳ аст. Номи навоҳии куҳистонии ҷануби баҳри Хазар, ки ба Гелон ва Табаристон шомил аст.
- ҳистон – мавҷудот. 45. Маъхаз: Занд Ваҳуманясн (Масъалаи руҷъат дар оини Зартушт) ва Корномаи Ардашери Попакон. Мутарҷим Содиқ Ҳидоят. – Теҳрон: Озодмеҳр, 1384. –С.27-67.
АЙЙОТКОРИ ҶОМОСП - Айёткори Ҷомосп – яке аз осори динии паҳлавӣ буда, номи дигари он «Ҷомоспнома» аст. Нусхаҳои мухталифи форсӣ ва паҳлавии ин асар мавҷуд аст. Ин китобест, ки дар он Гуштоспшоҳ пурсишҳое роҷеъ ба масоили гуногуни диниву мазҳабӣ, таърихиву ҷуғрофӣ ва ғ. аз Ҷомосп мекунад ва ӯ посух медиҳад. Дар баргардонии ин асар аз тарҷума ва нашри Содиқ Ҳидоят баҳраманд будем (Теҳрон, 1384).
- меҳрдуруҷӣ – паймоншиканӣ. 3. чам – сабаб. 4. аворунӣ – разилат. 5. равиши фарорун – кирдори некӯ. 6. омор – миқдор, шумора. 7. марги безамона – ногаҳонӣ, нобаҳангом. 8. гумезанд – аз гумехтан ба маънии махлут ва ё ихтилот кардан, омехтан ва ё ихтилот кардан, омехтан ва ё омезиш додан.
- азаш – пешоянди «аз» ва бандакҷонишини «-аш», яъне «аз ӯ». 10. ба марг арзон бидиҳад – маҳкум ба марг кунад. 11. номард – зансифат. 12. уздаҳакӣ – дарбеҳдарӣ. 13. вайа – атмосфера, муҳит, бахше аз ҳаво ё осмон, ҷое миёни гардунаи замин ва осмон, ки абрҳо дар он ҷо сохта мешаванд.
- газандак – заминларза. 15. боз истад – бозистодан худдорӣ кардан аст. 16. беҳӣ – рифоҳ, хубӣ. 17. нокарда – нотамом, хароб. 18. озодагӣ ба танашон меҳмон набошад – яъне, озодагӣ дар вуҷудашон ёфт нашавад.
- фусӯсгарӣ – далқагӣ. 20. аворункунишӣ – иборат аз ду таркиб: «аворун» ва «куниш» ба маънии нобакорӣ.
- дӯшорам – дилбастагӣ. 22. диҳӣ – дуруштӣ, пастӣ. 23. барӯманд – муқобили фурӯманд, яъне арҷманд. 24. кухшиш – ситеза. 25. сутург варзад – сутург варзидан ба маънии ҳирсу тамаъ варзидан. 26. хоста – молу манол, сарват. 27. анэронӣ – ноэронӣ, ғайриэронӣ, оне, ки хориҷ аз Эрон аст. 28. бесуд – фурӯмоя. 29. аноия – коҳиш, зиён. 30. нопайдо – гумном. 31. узидан – куштан. 32. овор – ғанимат. 33. озарм – ҳурмат. 34. ҳампуштагӣ – дастёрӣ. 35. анд – зарфи миқдор, чанд. 36. друшак – дағал, друшакӣ, дурӯғзанӣ. 37. бивишфанд – бивишфидан, торик кардан. 38. муст – озору шиканҷа. 39. бипадкафанд – бархурд ва тасодум кунанд. 40. ҷурдоён – ҳубобот. 41. айушуст – айукшуст, фулузот. 42. худовандӣ – подшоҳӣ. 43. гванд – ҷанд, далер, ҷарор. 44. бор – соҳил. 45. пайғомбар – фиристода.
- биёвар – ин ҷо биёвардан ба маънии яқин кардан. 47. хийунони сапед – ҳунҳои сафед. 48. сапедарзӯр – саҳрои сафед. 49. кӯшиш – ситеза. 50. мара – шумор. 51. ҳовушт – уммат. 52. падмузон – ҷомаҳо. 53. сиҳанд – сиҳидан, табоҳ кардан. 54. Маъхаз: Занд Ваҳуманясн (Масъалаи руҷъат дар оини Зартушт) ва Корномаи Ардашери Попакон. Мутарҷим Содиқ Ҳидоят. – Теҳрон: Озодмеҳр, 1384. –С.107-112.

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор