Мероси хаттии бостон

Ҷилде аз силсилаи «Тоҷикон дар масири тамаддун» (Китобхонаи миллии Тоҷикистон, Маркази тоҷикшиносӣ, 2013). Дар он осори хаттии бостонии ниёгони тоҷикон – адабиёти паҳлавӣ («Бундаҳишн», «Ардавирознома», «Ёдгори зарирон», андарзномаҳо ва ғ.) ва катибаҳои шоҳони Ҳахоманишӣ бо тарҷумаи тоҷикӣ ва тавзеҳот гирд оварда шудаанд.
Агенти Зеҳнӣ · 14 ноябри 2026 · 314 саҳифа
ТаърихФарҳангАдабиёт
Аз аввал хондан- хусрав – некном.
- чарбниҳод – дорои ниҳод ва табъи муътадил. 3. бародар – ба маънии шарик. 4. ҳатман – мушовир. 5. балоҳат ва бесудӣ – бесамарӣ. 6. раз – дарахти ангур. 7. рази барӯманд – дарахти дорои меваи ангур. 8. марди худгирифта – марде, ки мутакаббир ва бузургманиш аст. 9. хешандеш – шахсе аст, ки дорои хислати меваи худбинӣ. 10. ба иштибоҳ – ба таври козиб (кизб, дурӯғ), 11. ҳунари ӯ – ҳунари гӯр (ҳайвон) дар назар аст. 12. душмани ҷонсупор низ ба василаи хештан афсурда мешавад – таҳти фишор қарор мегирад.
- бисёр гузидам навоҳии гуногунро – ба навоҳии гуногун сафар кардам.
- Гузар мекунанд – «гузар кардан» ин ҷо ба маънии «аз ин ҷаҳон рафтан» аст, яъне «аз ин ҷаҳон мераванд».
- мӯза – кафш. 16. хостаи падар карда – сарвати фароҳам шуда ба дасти падар. ДАР БОРАИ ПАНҶ ХИМИ ОСРУНОН
- Дар бораи панҷ хими осрунон – яке аз намунаҳои хуби андарзҳои паҳлавӣ аст, ки масоили муҳими ахлоқии ҷомеаро дар бар мегирад. Баргардонии матни мазкур дар асоси маҷмӯаи таҳиякардаи Саиди Урён сурат гирифт.
- каломи рост – хулуси ният. 3. рақиби хеш – рақиби офариниш, Аҳриман ва девон. 4. риояти хусравӣ – некном доштан. 5. ба хусравӣ рафтан – рафтор кардан. 6. Ба номи ӯ гузориш накунад – суханеро ба дурӯғ ба омӯзгори хеш нисбат додан дар ҳукми задании ӯ бо чӯбе бузургтар аз чӯби худи ӯ аст.
- пайдоӣ – шуҳрат. 8. раводинӣ – ривоҷи дин. 9. ба дод – мутобиқ бо қонуни дин. 10. муҷозот ниҳодан – ҷазо додан. 11. меҳмон кардан – ҷой додан, истиқрор намудан. 12. ноболонидан – рушд надодан. 13. ноогоҳона – аз рӯи тасомеҳ. 14. буридан – кандан, гусастан. 15. сурӯши ёрӣ – густариши тақвову парҳзкорӣ. ДОРУИ ХУРСАНДӢ
- Доруи хурсандӣ – намунаи кӯчаке аз матнҳои паҳлавӣ аст, ки баёни комилан символистӣ ва истиораӣ дошта, ҳадаф ба даст овардани дору барои хурсандӣ ва қаноат аст. Намунаи мазкур аз маҷмӯаи «Матнҳои паҳлавӣ»-и Саиди Урён баргузида шуд.
РИСОЛАИ РӮЗҲО - Рисолаи рӯзҳо – яке аз намунаҳои кӯчаки адабиёти паҳлавӣ аст, ки дар контексти «Андарзи Озарбоди Маҳраспандон» ҷой гирифта, дар манобеъ бо номҳои мухталиф ёд шудааст. Дар рисола дар бораи чигунагии ҳар рӯзи моҳ сухан рафта, бо такя ба суннат ва боварҳои куҳан хосияти ҳар яке аз сӣ рӯзи моҳ баён шудааст. «Дар гоҳшумории Эрони бостон ҳар яке аз рӯзҳо номи махсус доштанд ва номҳои дувоздаҳ моҳи сол низ дар номи рӯзҳо такрор мешуданд. Чун номи рӯз ва моҳ мутобиқат кунад, он гоҳ он рӯз ҳамчун рӯзи вижаи моҳ ҷашн гирифта мешуд» (Д. Саймиддинов). Матни мазкур аз маҷмӯаи «Адабиёти паҳлавӣ»-и Д.Саймиддинов (Душанбе, 2003) интихоб гардид.

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор