Зеҳн
Мунтахаби ғазалиёт

Мунтахаби ғазалиёти Мавлоно Ҷалолуддини Румӣ бо муқаддимае дар бораи зиндагӣ ва осори шоир. Таҳияи Асрори Раҳмонфар ва Мубашшир Акбарзод.

Агенти Зеҳнӣ · 15 ноябри 2026 · 71 саҳифа

ҒазалАдабиётШеър
Аз аввал хондан

Чу одамӣ ба яке мор шуд бурун зи биҳишт,
Миёни каждуму морон туро амон зи куҷо?
Дило, дило, ба сари ришта шав, масал бишунав,
Ки осмон зи куҷоясту ресмон зи куҷо?
Шароби хом биёру ба пухтагон дардеҳ,
Ман аз куҷо, ғами ҳар хоми қалтабон зи куҷо?
Шаробхона дарову дар аз дарун дарбанд,
Ту аз куҷову баду неки мардумон зи куҷо?
Тамаъ мадор, ки умри туро карон бошад,
Сифоти Ҳаққию Ҳақро ҳаду карон зи куҷо?
Аҷал қафас шиканад, мурғро наёзорад,
Аҷал куҷову пари мурғи ҷовидон зи куҷо?
Хамӯш бош, ки гуфтӣ басею кас нашунид,
Ки ин дуҳул зи чӣ бом асту ин баён зи куҷо?

Биёр он, ки қаринро суи қарин кашадо,
Фариштаро зи фалак ҷониби замин кашадо.
Ба ҳар шабе чу Муҳаммад ба ҷониби меъроҷ
Буроқи ишқи абадро ба зери зин кашадо.
Ба пеши рӯҳ нишин, з-он ки ҳар нишаст туро
Ба хулқу хӯву сифатҳои ҳамнишин кашадо.
Шароби ишқи абадро, ки соқияш рӯҳ аст,
Нагираду накашад в-ар кашад, чунин кашадо.
Бирав, бидузд зи парвона хӯйи ҷонбозӣ,
Ки он туро ба суи нури шамъи дин кашадо.
Расид ваҳйи худойӣ, ки гӯш тез кунед,
Ки гӯши тез ба чашми худойбин кашадо.
Хаёли дӯст туро муждаи висол диҳад,
Ки он хаёлу гумон ҷониби яқин кашадо.
Дар ин чаҳӣ ту чу Юсуф, хаёли дӯст расон,
Расан туро ба фалакҳои бартарин кашадо.
Ба рӯзи васл агар ақл монадат, гӯяд,
Нагуфтамат, ки чунон кун, ки он ба ин кашадо!
Биҷаҳ, биҷаҳ зи ҷаҳон ҳамчу оҳувон аз шер,
Гирифтамаш, ҳама кон аст, кон ба кин кашадо.
Ба ростӣ бирасад ҷон бар остони висол,
Агар кажӣ, ба ҳариру қазу кажин кашадо.
Бикаш ту хори ҷафоҳо, аз он ки хоркашӣ
Ба сабзаву гулу райҳону ёсамин кашадо.
Бинуш лаънату дашноми душманон пайи дӯст,
Ки он ба лутфу саноҳову офарин кашадо.
Даҳон бибанду амин бош дар сухандорӣ,
Ки шаҳ калиди хазина бари амин кашадо.

Маро бидиду напурсид он нигор чаро?
Туруш-туруш бигузашт аз дарича ёр чаро?
Сабаб чӣ буд, чӣ кардам, ки бад намуд зи ман,
Ки хотираш бигирифтаст ин ғубор чаро?
Зи бомдод чаро қасди хуни ошиқ кард?
Чаро кашид чунин теғи Зулфиқор чаро?
Чу лаб ба ханда кушояд, кушода гардад дил,
Дар он лаб аст ҳамеша кушоди кор чаро?
Миёни абруи худ чун гираҳ занад аз хашм,
Гираҳ-гираҳ шавад аз ғам дили фигор чаро?
Ҷаҳон сияҳ шавад он дам, ки рӯ бигардонад,
На рӯз монаду не ақл барқарор чаро?
Яке нафас, ки дили ёри мо зи мо бирамид,
Чаро рамид зи мо лутфи кирдгор чаро?
Магар ки лутфи Худо ӯст, мо ғалат кардем,
Вагарна хубии ӯ гашт беканор чаро?
Буруни сурат агар лутфи маҳз додӣ рӯй,
Паямбарон зи чӣ гаштанд пардадор, чаро?

Ёри мо, дилдори мо, олами асрори мо,
Юсуфи дидори мо, равнақи бозори мо.
Бар дами имсоли мо ошиқ омад пори мо,
Муфлисонему туйӣ ганҷи мо, динори мо.
Коҳилонему туйӣ ҳаҷҷи мо, пайкори мо,
Хуфтагонему туйӣ давлати бедори мо.
Хастагонему туйӣ марҳами бемори мо,

пешина
аз 71
навбатӣ