Футувватномаи султонӣ • Ахлоқи муҳсинӣ • Рисолаи ҳотамия

Маҷмӯаи осори машҳури шоир ва адиби асримиёнагии тоҷик Ҳусайн Воизи Кошифиро дар бар мегирад. Китоб асарҳои ахлоқӣ, фалсафӣ ва таърихиро муттаҳид кардааст.
Агенти Зеҳнӣ · 15 ноябри 2026 · 242 саҳифа
Табъро лаззат аз атрофи ӯ,
Рухро ҳуҷҷат аз латоифи ӯ.
Беҳтарин ҷалисӣ (нишаст) ва хуштарин анисӣ кутуби акобир ва расоили бузургон аст. На замири хонандаро аз ӯ малол аст ва на хотири шунавандаро гулобе, ки бе марсуми вазифа мусоҳибат мекунанд ва бе нозу карашма маҷолис менамоянд. Маснавӣ:
Ҳамнишине беҳ аз китоб махоҳ,
Ки мусоҳиб бувад гаҳу бегоҳ.
Роҳатафзои ҷону роҳати дил,
Ҳарчи дилхоҳи туст аз ӯ ҳосил.
Инчунин ҳамдами латиф кӣ дид,
Ки на ранҷе диҳад на ранҷонид.
Бузургон гуфтаанд, ки ҷамъии халоиқ ба ақл мӯҳтоҷанд ва ақл ба таҷриба эҳтиёҷ дорад ва чӣ гуфтанд, ки таҷриба оинаи ақл аст, ки дар ӯ сурати масолеҳ мушоҳида мекунад ва ба таҷоруби рӯзгоре умри дарозу фароғате тамом бояд ва чун ҳукамо диданд, касрати бақои умр мустаор ба идроки ин маъни вафо намекунад, чора ангехтанд ва аз рӯи меҳрубонӣ тадбире бисохтанд. Ҷабри ин нуқсон ва ба мурури замон таҷрибаҳои куллӣ ба даст ояд. Пас, ахбори мулук ва салотин ва аҳволи умарову вузаро ва калимоти уламову ҳукаморо дар китоб сабт карданд.
Қасасу (қиссаҳову) таърихи гузаштагонро ҷиҳати ҳиссу хутути ояндагон дар қайди тааллуқ кашиданд, то асҳоби давлат ва арбоби миҳнат онро дастурамали худ созанд ва ҳар як ба қадри истеъдоду қиммати худ аз мутолиаи он ҳикоят истифода намоянд, то ин мазмуну таҷриба ба дигарон фоида гирифта бошанд. Назм:
Ҳикоёту аҳволи шоҳаншоҳон,
Ривоёту ахбори корогаҳон.
Дили дидаро равшание диҳад,
Ба илми хирад, ошноӣ диҳад.
Зи ҳар гуна бобе сухан гуфтаанд,
Ба алмоси таҳқиқ, дурр суфтаанд.
Ба даврон басе таҷриба кардаанд,
Ба ҳар кор бас ранҷҳо бурдаанд.
Ҳамон беҳ, ки бар қавли эшон равем,
Суханҳои пешинагон бишнавем.
Дарахте, ки гашта зи ӯ рӯзгор,
Бас оварад меваи нағз бор.
Биё то бад-он боғҳо пай барем.
Ва мо дам аз ин меваҳо бархӯрем.
ДАР ДАФЪИ АШРОР
Чунончи майл ба сӯҳбати ахёру аброр воҷиб аст, иҷтинобу эҳтироз аз маҷлисати ашрор ҳам лозим аст.
Чӣ сӯҳбат ба ҳасби хосият муяссар мебошад, пас чунончи ӯ ҳамнишини фавоиди куллӣ ба ҳусул мепайванданд ва аз ихтилот бо бадон натиҷаҳои нолоиқ зуҳур меёбад. Сӯҳбати некон сабаби мазиди дил аст ва мухолифати бадон сабаби малолу надомат. Назм:

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор