Футувватномаи султонӣ • Ахлоқи муҳсинӣ • Рисолаи ҳотамия

Маҷмӯаи осори машҳури шоир ва адиби асримиёнагии тоҷик Ҳусайн Воизи Кошифиро дар бар мегирад. Китоб асарҳои ахлоқӣ, фалсафӣ ва таърихиро муттаҳид кардааст.
Агенти Зеҳнӣ · 15 ноябри 2026 · 242 саҳифа
Бо давлатиён нишин, ки хоре,
Дар сӯҳбати гул шавад баҳоре.
Бо ҳар ки на муқбил аст, маншин,
К-аз сар, ки нагашт ком ширин.
Ашрор ду қисманд: яке воҷиб-ал-дафъ ва дигаре воҷиб-ал-манъ. Аммо онҳо, ки дафъи эшон сабаби нафъи мардум ва салоҳи куллӣ дар набудани эшон аст се гурӯҳанд: Аввал, дуздон. Дафъ кардани эшон бар зиммаи ҳама лозим аст.
Васияти саввуми Ҳушанг ин буд, ки эй фарзанд, бояд ки арбоби фискро солидаву ранҷур ва шарро саркӯбу мақҳур (дар қаҳр) дорӣ. Қитъа:
То накӯшӣ ба маъзалат нашавӣ,
Ҳаргиз аз мулку салтанат шодон.
Роҳҳоро зи дузд эмин дор,
Гар ту хоҳӣ мамолик ободон.
Ҳикоят аз Амирулмӯъмин Умар дар китоби «Ҷавоҳир-ул-иморат» нақл кардаанд, ки эшон гуфтанд: «Вақте дар ҷоҳилият ба тиҷорат ҷониби Мадоин мерафтам ва чиҳил ҷома аз барди Ямонӣ (матоъ) бо ман буд. Чун ба ҷавори Мадоин расидам, дуздон сари роҳ гирифтанд ва маро ғорат карда бардҳоро бурданд ва ман ба сад меҳнат худро ба Мадоин расондам ва ба додхоҳӣ ба даргоҳи Нӯшервон рафтам. Чун сурати тазаллуми ман ба самъи (гӯши) Нӯшервон расид ва бар қамоҳии ҳолоти ман иттилоъ ёфт, ҷоҳиберо фиристод, то дасти ман гирифта маро ба маконе фуруд овард ва гуфт: «Ин ҷо бош, то дуздеро талаб кунанд ва бардҳоро боз ситонанд». Ман дар он висоқ мебудам ва ҳар рӯз аз матбахи хоси хоҷа таоми мулукона меоварданд ва пеши ман мениҳоданд ва ман ҳар рӯз ба даргоҳи Кисро мерафтам ва наззораи маросими мамлакатдорӣ ва раиятпарварӣ мекардам, то баъд аз чиҳил рӯз ба висоқ даромадам, ҷомаҳои бурдаро дидам ниҳода ва дасте бурида он ҷо афтода ва қоғазе чиҳил танга зарӣ сурхи румӣ ва бар он қоғаз навишта, ки чиҳил рӯз биистодӣ, то дузди туро ба даст оварданд ва рахти ту ба назди ту расид. Ин чиҳил танга музди чиҳилрӯза интизорист чун ба вилояти худ расӣ, бояд ки аз мо шикоят накунӣ ва аз ин ҳикоят маълум мешавад, ки мулуки рафъалмикдорро дар боби дафъи дуздон ва роҳзанон эҳтимоми бисёр бувад. Пас волии одил бояд, ки роҳҳои мардумро аз хавфи дуздону роҳзанон ба сатвати сиёсат эмин созад...
Бибур дасти дузду сари роҳзан,
Ки эмин шавад роҳ бар марду зан.
Чу раҳ гашт эмин шавад корвон,
Зи баҳри тиҷорат ба ҳар сӯ равем.
Дамодам ба ҳар сӯ ситоянд халқ,
Шавад шаҳр маъмуру деҳ низ ҳам.
Зи оинаи дил равад занги ғам.

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор