Хусусиятҳои ғоявию бадеии ашъори лирикии Ҳақназар Ғоиб

Диссертатсия барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои филологӣ (Донишгоҳи давлатии Кӯлоб, 2021): ҳаёт ва фаъолияти эҷодии Шоири халқии Тоҷикистон Ҳақназар Ғоиб, мавзӯъ ва мундариҷаи ғоявию бадеии ашъор, ҳунари нигорандагӣ, жанрҳо ва қофия.
Агенти Зеҳнӣ · 15 ноябри 2026 · 114 саҳифа
ХУЛОСА
Осори адабии бойи Ҳақназар Ғоиб, ки аз рӯҳи замонаш манша гирифтааст, дорои аҳамияти адабӣ, эстетикӣ ва таълимию тарбиявӣ мебошад ва дар таърихи шеъри давраи нави тоҷик ҷойи намоёнро ишғол мекунад. Вале аз эҷодиёти пурмуҳтаво ва рангоранги шоир, ҳамчунин зиндагиномаи эҷодкор таваҷҷуҳи адабиётшиносону суханваронро то ҳол ҷиддан ба худ ҷалб нанамудааст. Фикру мулоҳизаҳои А. Сатторзода, А. Абдуманнонов, Ш. Саидҷафаров, А. Қаландаров, А. Кӯчарзода, М. Тоҷдинӣ, М. Аҷамӣ, О. Кенҷаева, Б. Сафаров ва дигарон мухтасар буда, якдигарро такрор мекунанд ва мавқеи эҷодиёти шоирро дар таърихи адабиёти давраи нави тоҷик пурра муайян карда наметавонанд.
Ҳақназар Ғоиб 50 сол муқаддам дар арсаи шеъру шоири хомаи тавонои хешро ҷавлон дода, худро дар баҳри талотуми баёни андешаи бикр ҳамчун чеҳраи тобноки адабиёти миллӣ ба халқу Ватан муаррифӣ менамояд. Ӯ намояндаи аҳли адаби насли чоруми адабиёти муосири тоҷик маҳсуб ёфта, бо осори гуҳарбор ва сабку шевои вижаи худ дар Тоҷикистон ва берун аз он маълуму номвар гардидааст.
Фаъолияти кории шоир дар соҳаҳои гуногуни ҳаёти фарҳангӣ, махсусан, воситаҳои ахбори омма пурсамар мебошад. Ӯ дар рӯзномаҳои «Маориф ва маданият», «Роҳи ленинӣ», «Ҳақиқати Кӯлоб», «Хатлон», «Навиди Кӯлоб» фаъолият карда, дар ин минбарҳо дониши худро сайқал дода, дар тарбияи ҷавонони эҷодкори минтақаи Кӯлоб ҳиссаи арзишманд гузоштааст.
Айёми тифлӣ ва бачагии Ҳақназар Ғоиб ба рӯзҳои душвори баъди Ҷанги Бузурги Ватанӣ рост омад. Ин ҷараёнҳои пурпечутоб шоирро дарси зиндагӣ омӯхт ва ӯ бо қалами худ баҳри сулҳу осоишта талош варзид. Ҳаёти оилавии шоир дар иҳотаи фарзандон ва наберагонаш тӯйхона ба шумор меравад.
Ашъори гуногунмазмуни Ҳақназар Ғоиб пурра дастраси хонанда шудааст. Дар муддати 50 соли фаъолияти эҷодияш 30 маҷмӯаи ашъор, як маҷмӯа бо забони русӣ ва се маҷмӯа бо хатти араби асоси тоҷикӣ ба табъ расондааст. Инчунин шеъру таронаҳои адибони шинохтаи ҷаҳониро тарҷума карда, ба табъ расондааст.
Адиби хушбаён Ҳақназар Ғоиб ба ҳама навъҳои шеър даст зада, муваффақ шудааст. Ӯ тавассути шеърҳо ғояҳои баланди ватандӯстӣ, гуманизм, инсонпарварӣ ва сулҳхоҳӣ, ишқи покро тараннум намуда, дунёи бою мураккаби маънавии инсони муосирро пеши назар вонамуд месозад. Ашъори лирикии шоирро мазмунҳои сиёсӣ, фалсафӣ, ахлоқию ишқӣ фаро гирифтаанд. Ғояи шоир тараннуми ишқи пок, ҳурмат намудани падару модар, пос доштани хотири ниёгон, нигаҳдошти сулҳ, ваҳдат, некиву накӯкорист.

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор