Маҳсули байт: Дил узви асосии инсон аст, ки ҳама чиз аз рўйи хости вай ба амал меояд. Агар майли дил ба сўйи бадӣ бошад, касро ба сўйи пастиҳо ҳидоят менамояд, касро ба домони мақсуд мерасонад? Дил аз нарангуште беш нест.
Гўштро беназорат гузоранд, зуд бўй мегирад, вале агар дар ҷойи хубе нигоҳ доранд, чанд рўз ба кор меояд. Дар ин байт шоир ба дил муроҷиат карда мегўяд, ки комилан эътибори маро ҳавасҳои ноҷои дил аз байн бурд ва акнун намедонам, ки боз аз ман чӣ мехоста бошад? Яъне, агар ман ҳам ба ҳар камбудӣ чашм мепўшидам ва дар дифои Ватан намекўшидам, чунин овораю бехонумон нагардидам.

Байти ҳаштум:

Маро дар гил нишонд аз дурии сарви қади дилбар,
Зи ҳолам дидаи гирёни ман дигар чӣ мехоҳад?

Гил – лой, хоки сахт ва хушк, хоки туроб, турбат.
Сарв – дарахти ҳамешасабзи сўзанбарги рост.
Сарви қади дилбар – қомати рости мавзун, киноя аз ёри хушқад.
Ҳол – вазъият, чигунагӣ, ҳолу вазъият.
Дидаи гирён – чашми ашкбор, бо чашми гирён.
Маҳсули байт: Амри ў маро дар фироқ, яъне аз чашм дур будани қаду қомати ёр дар хок шинонд ва имрўз бо чашмони ашкбор мегардам ва ҳоли низоре дорам. Ин золим аз ман боз чӣ мехоҳад?

Байти нуҳум:

Фалак умре тавалло карду таслимаш нагардидам,
Надонам, ин саг аз майдони ман дигар чӣ мехоҳад?

Фалак – осмон, сипеҳр, сарнавишт, тақдир, қисмат.
Тавалло – илтимос, илтиҷо.
Таслим – итоат кардан, гардан ниҳодан, тандиҳӣ ба фармони кас, итоат, фармонбардорӣ.
Майдон – замини васеъ, ҷойи фарох, ҳамворӣ.
Маҳсули байт: Тақдир мехост, ки бо илтиҷо маро мутеъи худ кунад, вале ман ба ў итоат накардам, акнун ин саг аз майдон, яъне Ватани ман чӣ мехоҳад? Шоир иброз медорад, ки то рўзе, ки набзи ў мезанад, аз мубориза даст намекашад ва Ватани худро аз ҳар қувваи беруна ҳимоят менамояд.

Байти даҳум:

Сарам барбод дод охир забони сурхашу мотам,
Ки ин Лоҳутӣ аз сомони ман дигар чӣ мехоҳад?

Барбод – зоеъ, талаф, ба маънои барбоддиҳанда.
Забони сурх – забони сурх сари сабз медиҳад барбод (зарбулмасал), сухани беандешаву бемаврид.
Сомон – тартиб, интизом, молу мулк, дороӣ.
Маҳсули байт: Ин байт ҳусни мақтаъ мебошад, ки муроҷиат ба худи шахси шоир, яъне Лоҳутист, ки бо сабаби хушомадгўӣ карда натавонистан боиси аз Ватан ронда шуданаш шудааст.
Забони сурх, яъне суханони тунду тези Лоҳутӣ сари маро барбод дод ва акнун аз ҳастии ман боз чӣ мехоҳад?