Дар. Чафон хонабардӯшон ҷигарҳоро кабоб медошт. Фирориён – кабутарони белона мегаштанд дарбадару бехона. Чӣ рақам ҷавонони зеби анҷуманҳоро аз даст додаем. Дар гузашти солҳо кӯдакони имрӯза таърихи халқи худро варақгардон хоҳанд кард. Волидайни он айём пири фартутгашта айбро ба гардани кӣ мениҳанд? Осиёби торих довари ҳақҷӯсту якрӯст, баду некро ба ҷояш мегузорад. Ҳа, дар ин кӯҳистони сокиту ганҷаш фаровон ҷангро ҷанг мешуниданд одамон. Ҳамсоя ба сари ҳамсоя овоз баланд мекард, ҳамакаса «ҳай-ҳай»-яш мегуфтанд. Якумр бародару хоҳарвор мезистанд. Ҷанги яманиву яҳудӣ набуд ин ҷанг, бархӯрди турку қизилбошу чингизӣ набуд ин ҷанг, ситезаи Арабу Аҷам набуд ин ҷанг. Ҷанги таҳамтани тоҷик ба тоҷик буд, ки бадарозо мекашид, паҳнон сарсабзу нозанин яксара месӯхту қисмати ватандорон бехонумон – сарсон, гадои марзи бегонагон мерафтанд ба Тошкургану Анқараву Мозандарону Ҳиндустон.

Ай, офаридгори бомурувват, он рӯзҳои наҳсу қисвати андӯҳборро аз ёдҳо бибар. Чеҳраҳо бегона, чашмҳо пуркину авзоъ девона, раҳу рӯро, кӯҳу барзанро, дару деворро шабаҳи марг сояафган буд. Кӯлли ватандор аз ҳамҷинси бегона не, аз ҳамзабону ҳамхунаш ҳарос мегирифт. Мабодо, ӯро мансуби таълимотеву назарияи номатлубе бо тамғаи ноҷаспоне ба қарихон мозий бикашанд. Мабодо, ифтихормандии ӯ аз миллату меҳан душмани ҷонаш бишавад. Мабодо, ӯро дар либоси озодандешӣ душмани халқ номаш бибаранд. «Мабодо»-ҳо ба танаш сӯзан мезад. Косаи сабраш бишкаст. Аввале, мӯйсафед овоз баровард.

Вазир боқазоват чаккаҳои сарашро мемолид.

Кӯдакон аз як имон волидайн бадар рафтанд. Ҷавонмарди ғамгузор бахтиёғу нарм ба мӯйсафед ҳамроз шуд:

• Бобо, чӣ мегирӣ?...
• Мулки ҳуснобода ғамхона кардем. Аҳли байтама кушта, порисама алов сар доданд. Худойи ҷон, мо чӣ гуноҳ дорем?
• Воқеа дар куҷо ба амал пайваст?
• Дар Тавилдара.
• Мусибат кай ба саратон омад?
• Ду ҳафта мегузарад.
• Камондорона шинохтӣ?
• Никобпӯшо.