Зеҳн
ОРИФНОМА

Дар китоби нави Мақсуд Ориф “Орифнома” масъалаҳои мубрами ахлоқии ҷомеаи имрӯз бо такя ба фармудаҳои Қуръони карим ва Ҳадисҳои Паёмбари акрам Муҳаммад (с.а.в) дар шакли назму наср шарҳу тавзеҳ шудаанд, ки барои дарки воқеии талаботи дини мубини ислом ва дур будан аз ҳар гуна хурофоту таассубот дорои аҳаммият мебошад. Китоб дар ду ҷилд омода шудааст. Инак, ҷилди якумро пазиро бошед.

Агенти Зеҳнӣ · 28 сентябри 2026 · 175 саҳифа

Шеър
Аз аввал хондан

Манъ бувад савганд ба номи ҳардушон,
Шаън бувад тазкир зи номи некашон.
На зи ному на зи хислатшон бигӯ,
На зи молу на зи ранг ё оби рӯ.
Дар назар ин қонунеро дошта бош:
Мекашӣ, гар хӯрдаӣ савганд, зи пош.
Мекунӣ масъул ба корат ҳардуро,
Медиҳӣ бечораҳоро худ ҷазо.
Чунки ту дар назди Эзид савганд
Хӯрдаӣ аз номашон, н-аз номи банд.
Боз чӣ гӯям?! Ин бувад камтар зи мо,
Боқӣ он ҳама ба дасти он Худо.
Дар савоби ин ҳама беҳтар Ҳаким,
Мо чӣ донем?! Кӯру карем, на саҳим.
...

Умар ибни Хаттоб (р.а.), яке аз хулафои рошидин, ки номи неки худро дар сангпайкараи адолат ва инсофи подшаҳона тарошидааст ва маъруф ба сифоти зайл ва хоксорӣ ва эътибору икром байни уммати Расулуллоҳ (с.а.в.) ривоят мекунад, ки Муҳаммад (с.а.в.) боре чунин фармуд: “... Инна-л-лоҳа ъазза ва ҷалла йанҳокум ан таҳлифу би-обоикум”, яъне, “... Батаҳқиқ, Худои азза ва ҷалла, шуморо аз савганд хӯрдан ба номи падаронатон манъ мефармояд” ва пас аз шунидани ин фармон, Амира-л-муъминин Умар ибни Хаттоб аз кардани чунин кор даст кашидаасту ва ҳатто боре нашунидааст, ки касе ин корро карда бошад.

Аслан, дӯстам, чун дар даврони ҷоҳилия, аҳли Қурайш ва ақвоми аъроб, чун занмодарҳоро муътабар дар кори зиндагӣ намедонистанд, пас, дар симои падарони худ, онҳо ҳам падару ҳам модари худро медиданд. Аз ин сабаб, вақте ки онҳо ба номи падарони худ савганд ёд мекарданд, аслан ҳардуро дар назар доштанд ва аз номи ҳарду он савганд ёд мешуд.

Чун аз ҳадиси дигар бармеояд, дӯстам, “... ман кона ҳалифан, фало йаҳлиф илло би-л-лоҳи”, яъне, касе, ки савганд ёд мекунад, бояд он ки танҳо бо номи Худо ёд кунад. Аз ин лиҳоз, ёд кардани савганд бо номи падарон, хешу ақрабо, ҳамсояву дӯстон ва ё бо ашёи заминиву осмонӣ ва ҳоказо, дар Шариъати исломӣ манъ шудааст. Чаро?

Зеро ки чун Худо дар Қуръони азиму-ш-шаън мефармояд: “... мо йуғнӣ ъанҳу молаҳу ва мо касаб” ва ё дар дигар ҷо омада, на молу мулкаш ва на волидайну авлодаш ва ё на чизи дигаре метавонад инсонро дар он Рӯзи дармондагӣ кумаке карда тавонад.

Дигаре он ки савганд ёд кардан – ин ба мисли тақсим кардани масъулияти хеш
бо дигарон аст ва вақте ки инсон бо номи дигарон савганд ёд мекунад, вале бо
мурури замон комрас бар ваъдаҳо намешавад ва ё нақшаҳо ботил мешаванд, пас, номи неки эшон, ки бо он савганд ёд шуда буд, хор мегардад.

пешина
аз 175
навбатӣ