Қонуни № 16

Ҳам роҳбар ва ҳам корманди худ бошед

Ральф, чунон ки мегӯянд, коргари «мавсимӣ» буд. Вақте ки корҳо хуб пеш мерафтанд, ӯ метавонист як муддат муъҷизаҳои меҳнатдӯстиро нишон диҳад. Аммо вақте ки дар кор рукуд ба амал омад, вай амалан ҳеҷ кор намекард, вақтҳои беҳтаринро интизор буд.

Устодаш медонист, ки Ралф бо ин роҳ ба ҳеҷ чиз ноил нахоҳад шуд. Аз дидани он, ки ҷавон истеъдоди ӯро вайрон мекунад, ӯро дарднок мекард. Вақте ки онҳо бори дигар барои як пиёла қаҳва вохӯрданд, ӯ тасмим гирифт, ки ба Ралф дарс диҳад.

Ӯ як деги қаҳваи нав пухташударо гирифта, ба рӯи фарш рехтан гирифт. — дод зад Ральф. Ба хулосае омад, ки муаллим танҳо фикр мекунаду иваз кардани косаро фаромӯш кардааст, вале дарсашро идома дод. Чапчахои қаҳва ба ҳар тараф парвоз мекарданд. Ральф бо тааҷҷуб ба кӯлчае, ки рӯи фарш буд, менигарист.

Мураббӣ рафтори худро чунин шарҳ дод: «Қаҳва рамзи истеъдоди шумост ва набудани пиёла аз камбудӣ будани шумо дарак медиҳад. То он даме, ки шумо истеъдодро бо интизом пайваст кунед, шумо қобилиятҳои худро барбод медиҳед. Одами беинтизом аслан зиндагӣ намекунад.

---

Дар ин боб дар бораи яке аз вазифаҳое, ки ҳар як одам дар рафти фаъолияти касбии худ меистад, нақл мекунад. Ин шояд ҳатто шарти ҳалкунанда барои муваффақият бошад. Суҳбат асосан ба соҳибкорони инфиродӣ нигаронида мешавад, аммо, албатта, ҳар чизе, ки гуфта мешавад, метавонад ба онҳое, ки барои кироя кор мекунанд, баробар татбиқ карда шавад. Лутфан накунед Дар хотир доред, ки дар ниҳоят ҳар кас барои худ кор мекунад. Ба ин маъно, ҳар яки мо соҳибкори хусусӣ ҳастем.

Чаро ин қадар соҳибкорон ноком мешаванд?

Бисёр одамон барои амалӣ намудани орзуҳои худ ба соҳибкорӣ машғул шуданд. Онҳо мехоҳанд, ки устоди худ бошанд. Мутаассифона, бисёре аз онҳо дар ин роҳ ноком мешаванд. Ба инҳо одамоне дохил мешаванд, ки дар замони худ ба муваффақиятҳои назаррас ноил гардида, дар фирмаҳои кироя кор мекунанд.

Чаро муваффақият аз одамоне, ки солҳои тӯлонӣ заҳмат кашидаанд ва ногаҳон тасмим гирифтанд, ки ба тиҷорат машғул шаванд, рӯй мегардонад? Чаро онҳо дар эҷоди сарват барои дигарон муваффақ шуданд ва натавонистанд онро барои худ созанд?

Фақат дар характери ин одамон ягон хислате нест, ки дар вақти кор карданашон аҳамияти ҳалкунанда надошта бошад. Бо гузашти вақт, онҳо одатҳое пайдо карданд, ки ҳангоми тасмим гирифтан ба тиҷорат ба таври назаррас зоҳир шуданд. Онҳо чунон одат кардаанд, ки зери назорат кор кунанд ва зери фишори берун ба ҳадафҳо расанд, ки қобилияти пешвоии худро аз даст додаанд.

Айнан ҳамин чиз ба кормандоне дахл дорад, ки пешбарӣ шудаанд ва ногаҳон худро озодтар ҳис мекунанд.

Гап дар сари он аст, ки аксари одамон ҳеҷ гоҳ ҷуръат намекунанд, ки тиҷорати худро оғоз кунанд, зеро онҳо ба назорат ва маҷбурӣ аз берун ниёз доранд. Вақте ки касе аз болои китфашон нигоҳ карда, ба онҳо даъват мекунад, кор кардан ба онҳо осонтар мешавад.

Муваффақият ва нокомӣ бевосита ба одатҳои мо вобастаанд. Агар мо хоҳем, ки вазъият тағйир ёбад, мо бояд одатҳои кӯҳнаи бадро бо одатҳои нав иваз кунем, ки ба мо муваффақият меоранд.

Тафовути ҳалкунанда комилан беаҳамият ба назар мерасад

Гап дар он аст, ки мо аҳамияти «фарқҳои хурд»-ро нодида мегирем.

Чунин ба назар мерасад, ки агар мо нақшаи ҳаррӯза, ҳарҳафтаина ва ҳатто моҳонаамонро каме кам иҷро кунем, чӣ кори бузург аст? Он чи ки мо кор карда баромадем, ба натиҷаи ниҳоӣ чӣ тавр таъсир расонда метавонад ба ҷои даҳ соат ҳамагӣ нух соат кор карданд ё ба ҷои хафтуним ҳазор сум ҳамагӣ шаш хазору сесад марка фоида гирифтанд?

Охир, ин ҳам хуб аст.

Ва агар аз хӯроки нисфирӯзӣ як соат дер монем, чӣ зарар? Ё мо ба ҷои панҷ вохӯрии корчаллон чор вохӯрӣ мегузаронем? Ё соати 9:00 не, балки соати 9:30 ба кор меоем? Шумо танҳо робитаи мустақими байни ҳамаи ин амалҳо ва даромади шахсии худро пай намебаред.

Мутаассифона, чунин робита вуҷуд дорад. Агар шумо кори худро дар давоми якчанд сол таҳлил кунед, пас ин робита хеле мустаҳкам мешавад. Охир, маҳз кореро, ки ҳоло иҷро карда истодаед, саду даҳ фоиз иҷро кардан лозим аст. Ин кор ҳоло барои шумо аз ҳама муҳим аст. Он муайян мекунад, ки шумо муваффақ мешавед ё ноком мешавед, эътимоди шуморо қавӣ ё заиф мекунад.

Рафтори шумо бевосита таъсир мерасонад, ки ҳаёти шумо миёнарав ё сарватманд хоҳад буд. Дар ин ҷо хати байни шахси "миёна" ва ғолиб мегузарад.

Дар аввал инҳирофи хатти зиндагӣи ин ду нафар ҳамагӣ чанд дараҷа хоҳад буд, аммо пас аз чанд сол ин ду самт комилан аз ҳам ҷудо мешаванд. Яке ба комёбиҳои бештар ноил мегардад, дуюмӣ аз навмедӣ даст мекашад. Хато накунед: худтанзимкунӣ муҳимтар аз он аст, ки дар назари аввал ба назар мерасад.

Ва дар бораи озодӣ чӣ гуфтан мумкин аст?

Баъзе одамон интизомро бо баҳона инкор мекунанд, ки ин ба ҳуқуқи озодии шахсии онҳо мухолиф аст. Аммо озодӣ чист? Ин калима маънои зиёде дорад. Шояд аз дигарон беҳтар бошад, таърифи зерин ба шумо имкон медиҳад, ки озодӣ ва худтанзимкуниро пайванд кунед: “Озодӣ на он қадар қобилияти иҷро кардан ё накардани он чизе, ки шумо мехоҳед, балки зарурати худдорӣ барои амалӣ кардани ҳадафҳое, ки барои худ муайян кардаед.

Чӣ тавр шумо метавонед худро шахси озод ҳисоб кунед, агар шумо ҳатто он чизеро, ки худатон барои худ ба нақша гирифтаед, иҷро карда наметавонед? Дар он агар шумо шахси озод нестед, балки ғуломи одатҳои бад ва заъфи худ бошед.

Чунин одам ҳатто бо виҷдони пок барои худ нақшаи кор тартиб дода наметавонад. Вай пешакӣ медонад, ки, ба эҳтимол, аз ӯҳдаи иҷрои он баромада наметавонад. Ба одамоне, ки ниятҳои худро амалӣ карда наметавонанд, баъзан тамошо кунед. Онҳо бешубҳа бо худашон ором нестанд. Онҳо худро хор мекунанд ва эҳсос мекунанд, ки атрофиён низ онҳоро хор мекунанд. Ва агар чунин одамон даъво кунанд, ки озоданд, пас ин дурӯғ аст.

Роҳ ба сарват

Дар байни мардум дар бораи чӣ тавр сарватманд шудан тасаввуроти нодуруст вуҷуд дорад. Бисёриҳо боварӣ доранд, ки масалан, ин қобилиятҳои махсусро талаб мекунад. Вале онҳо ба назар намегиранд, ки набудани қобилият худсафедкунии аъло аст. Агар истеъдод набошад, пас чаро худро ба ҳадди худ тела медиҳед?

Дигарон тайёранд, ки саду даҳ фоиз кор кунанд, вале «агар ин дар ҳақиқат арзанда бошад». Аммо то он даме, ки дар ҳаёти шумо чизҳои воқеан «бузург» пайдо нашаванд, шумо қувваи худро нигоҳ дошта наметавонед. Ин корҳои бузургро ҳанӯз ба даст овардан лозим аст ва барои ин ҳоло чидду чахд кардан лозим аст. Агар мо дар бораи хислате сухан ронем, ки воқеан ҳамаи одамони муваффақро муттаҳид мекунад, пас ин қобилияти онҳо барои беҳтарин корест, ки дар айни замон иҷро мекунанд.

На баъзе чизҳои ғайриоддӣ, ки ба муваффақият оварда мерасонанд, балки кори ҳаррӯза мебошад. Агар шумо хоҳед, ки сарватманд шавед, пас ба шумо лозим нест вазифаҳои душвори фавқулодда, аммо дар иҷрои корҳои оддӣ бениҳоят хубанд.

Калиди муваффақият дар тарбияи интизомй мебошад, ки моро водор мекунад, ки супоришро барзиёд иҷро кунем. Дар ин сурат мо метавонем бештар корҳоеро анҷом диҳем, ки ба мо лаззат мебахшанд. Роҳеро пайдо кунед, ки худро бовар кунонед, ки шумо воқеан ҳама чизеро, ки ба нақша гирифтаед, иҷро карда метавонед. Шахсе, ки дар майда-чуйдахои рузгор ноком мешавад, боварашро ба худ гум мекунад.

Тарбияи худшиносиро чӣ гуна бояд кард?

Он иродаи оҳанро талаб намекунад. Дар ин ҷо мақсадҳои мо роли ҳалкунанда мебозанд. Агар шахс ҳадаф надошта бошад, пас ба интизом ниёз надорад. Ҳадафҳо ҳар қадар мушаххас бошанд, ҳамон қадар зудтар ба нақша вафо кардан маъно дорад. Чӣ қадаре ки мо ҳадафи худро равшантар тасаввур кунем, ҳамон қадар камтар кӯшиш мекунем, ки ба худамон лозим ояд. Эҳсосот ва хоҳишҳо дар ин ҳолат интизоми оҳанинро иваз мекунанд.

Албатта, шумо бояд ба худ баъзе дастурҳо диҳед ва ҳамзамон назорат кунед, ки онҳо иҷро карда мешаванд. Ин чӣ гуна имконпазир аст? Шумо танҳо бояд сарвар ва зердасти худ бошед. Ҳатто агар шумо соҳибкор бошедпас онҳо бояд ҳар гуна корро тавре ба ҷо оваранд, ки ки гуё шумо аз тарафи сардоратон кор ва назорат карда бошед.

Дар ин ҳолат, шумо бояд рӯҳан ду нақшро иҷро кунед: сарвар ва тобеъ. Ҳамчун сардор, шумо бояд стратегияеро таҳия кунед ва ҳамчун тобеият, шумо бояд онро ба таври интизомӣ амалӣ кунед. Дар он лаҳзае, ки шумо дар назди худ вазифа гузоштед, шумо бояд боварӣ дошта бошед, ки онро иҷро мекунед.

Шумо бояд муносибати сахтеро нисбати худ инкишоф диҳед.

Шумо набояд баҳона ҷустуҷӯ кунед ва ба мушкилот муроҷиат кунед. Раҳбари даруни шумо бо одатҳои бесамаратон, ки дар тӯли солҳо ҳамчун тобеъ дар худ ҷамъ кардаед, мубориза мебарад.

Бо худ ростқавл бошед

Агар шумо аллакай нақшҳои сарвар ва тобеъро дар як шахс муттаҳид карда бошед, пас шумо бояд аввал аз одати дурӯғгӯӣ ба худ даст кашед. Агар шумо танҳо орзу кунед, лоиҳаҳо эҷод кунед ва худро бо ҳикояҳои гуногун лаззат баред, бидуни кӯшиши амалӣ кардани онҳо, шумо худро фиреб медиҳед.

Машгулиятро бо кори пурмахсул омехта кардан хеле осон аст. Мо метавонем тамоми рӯз коре кунем. Ягона савол ин аст, ки мо чӣ кор карда истодаем.

Барои он ки аз чунин хатар дурӣ ҷӯед ва худро фиреб надиҳед, шумо ҳамчун сардор бояд ҳар шом ба худ савол диҳед: «Ман чӣ гунаам? пурмахсул натиҷа? Кадом фаъолиятҳои даромаднокро анҷом додам ва маҳз ба чӣ ноил шудам?»

Барои ҷавоб додан ба ин савол, муҳим нест, ки шумо дирӯз, шаш моҳ ё панҷ сол пеш чӣ кор кардаед. Инчунин муҳим нест, ки шумо пагоҳ ё дар се ҳафта чӣ кор мекунед, "вақте ки вазъият беҳтар мешавад". Фарқ надорад, ки чаро имрӯз нақшаро иҷро накардӣ. Танҳо як ҳолат муҳим аст: оё шумо имрӯз ба нақшаи худ содиқ будед? Шумо маҳз чӣ кор кардед? Даромади шумо танҳо аз амалҳои мақсаднок вобаста аст.

Баҳисобгирии хаттӣ

Шумо бояд дар бораи ҳама амалҳои худ бо худ ростқавл бошед.

Аксар вақт ваъдаҳои ба худ додашуда вайрон мешаванд. Агар тамоми банақшагирӣ ва назорат танҳо дар сари шумо сурат гирад, он гоҳ он метавонад ба осонӣ таассуроте ба вуҷуд орад, ки шумо аз он чи ки дар асл кардаед, бештар кор кардаед. Агар шумо аз худ бипурсед, ки имрӯз чӣ кор карда шуд, виҷдонатон ба шумо ҷавоби ҳалол намедиҳад. Он аз худфиребӣ ва худсафедкунӣ иборат хоҳад буд. Табиати мо чунин аст.

Танҳо як роҳи пешгирӣ кардани худфиребӣ вуҷуд дорад. Шумо бояд амал ва натиҷаҳои ба дастомадаро ба таври хаттӣ сабт намояд. Дар зеҳни шумо, шумо метавонед ҳама маълумотро тавре ки мехоҳед, тафсир ва тафсир кунед. Аммо коғаз бераҳм аст. Ё чизе кардӣ ё накардӣ. Ба омор ғамхорӣ кунед, танҳо рақамҳоро нависед. Дигар барои баҳонаву узрҳо ҷой нахоҳад дошт. Шумо наметавонед бо рақамҳо баҳс кунед. План ё иҷро шуд ё не.

Ғолибон умуман бе худдорӣ кор карда наметавонанд. Агар шумо намедонед, ки имрӯз чӣ кор кардаед? Чӣ тавр шумо метавонед дигаронро роҳбарӣ кунед, агар шумо худро роҳбарӣ карда наметавонед? Агар шумо муносибати байни вақт, меҳнат ва натиҷаҳои ниҳоиро надонед, шумо чӣ гуна даромадро зиёд карда метавонед?

Дар акл кор кардан мумкин нест. Тиҷорат аз шумораи зиёди рақамҳо, маълумотҳо, далелҳо, маълумот ва тафсилот иборат аст. Шумо наметавонед бигзоред, ки корҳо худашон раванд ва танҳо ба хотира такя кунанд. Одати нигоҳ доштани сабтҳо ба шумо дар дигар соҳаҳои ҳаёт кӯмак хоҳад кард.

Ғолибон ҳамеша нақшҳои сарвар ва тобеъро дар як шахс муттаҳид мекунанд. Барои он ки худфиребӣ накунад, ҳама чизро менависанд назоратро талаб мекунад.

Агар шахсро ҳама вақт таъриф кунанд, пас ӯ эҳсосоти гуворо эҳсос мекунад, аммо имкони беҳтар шуданро аз даст медиҳад.

Танқиди конструктивӣ, дар навбати худ, на ҳамеша гуворо, балки ниҳоят фоиданок аст. Ғолибон бояд ба амалҳои худ баҳои объективӣ дода шаванд. Онҳо бо худ ростқавл буданро афзал медонанд, ҳатто агар ин баъзан дарднок бошад.

Дар хотир доред: касе, ки ба худ итоат карда наметавонад, маҷбур мешавад, ки ба дигарон итоат кунад.

Машқҳои амалӣ

Имрӯз ҳам роҳбар ва ҳам корманди худ буданро меомӯзам:

1. Медонам, ки муваффақияти соҳибкориам ба интизом вобаста аст. Интизоми меҳнатро инкишоф медиҳам ва ҳатто ба корҳои хурд аҳамият медиҳам. Нақшаҳоямро бо ҷиддият иҷро мекунам.

2. Қарор медиҳам, ки худамро мисли роҳбаре, ки кори кормандро назорат мекунад, идора намоям ва ба худ сабукии беасос надиҳам. Сабабе намебинам, ки барои дигарон бештар аз худам кор кунам. Агар худамро идора накунам, дигарон ин корро мекунанд.

3. Дар охири рӯзи корӣ амалҳо ва натиҷаҳоямро хаттӣ сабт карда, бо назари интиқодӣ таҳлил мекунам, зеро ман ҳам ба худфиребӣ майл дошта метавонам.

4. Ҳар ду ҳафта як «рӯзи танбалӣ» таъин мекунам. Дар он рӯз мувофиқи хоҳишам истироҳат мекунам, мехӯрам ва мехобам. Ин танаффуси пешакӣ пешбинишуда аст. Дар рӯзҳои дигар интизомро риоя мекунам ва ҳангоми суст шудани азмам ба ёд меорам, ки то истироҳати навбатӣ вақти зиёд намондааст.