Дар капитализм, дар муқоиса бо низоми анъанавӣ ва сотсиалистӣ, моликияти хусусӣ ва мустақилияти баланди агенти иқтисодӣ бартарӣ дорад, ки вобаста ба соҳибихтиёрии истеъмолгарон (дар он номгӯй ва ҳаҷми истеҳсолот дар ниҳоят аз ҷониби истеъмолкунанда, ки истеҳсолкунандагон барои он рақобат мекунанд, муқаррар карда мешавад) ва озодии соҳибкорӣ (ширкатҳо захираҳои иқтисодиро барои истеҳсол ва фурӯши маҳсулот асосан бо интихоби худ истифода мебаранд) аст.
Дар кишварҳои рӯ ба инкишоф гузариш ба бартарии моликияти хусусӣ аз ҷониби моликияти ҷамъиятӣ ва давлатӣ халалдор карда шуд ва монеъ мешавад, соҳибихтиёрии истеъмолкунандагон аз сатҳи заифи рақобат (зеро ин муборизаи истеҳсолкунандагон барои истеъмолкунандагон аст), озодии соҳибкорӣ бо қонун, анъана ва урфу одатҳо маҳдуд аст. Масалан, дар Русия панҷяки фондҳои асосӣ моликияти давлатӣ мебошанд (агар моликияти хусусии аз ҷониби ширкатҳои давлатӣ назоратшавандаро ба назар гирем, хеле зиёдтар); сатҳи рақобат, гарчанде ки меафзояд, аммо ҳанӯз ҳам паст аст (тибқи ҳисобҳои Форуми умумиҷаҳонии иқтисодӣ, аз рӯи ин нишондиҳанда дар ҷаҳон ҷои 113- умро ишғол мекунад); озодии соҳибкорӣ аз ҷониби давлат (ҷойи 120-ум аз рӯи вазнинии танзими давлатӣ) ва муносибати шубҳаноки қисми зиёди ҷомеа ба соҳибкорӣ маҳдуд карда шудааст.
Истинодҳои мустамликаҳои собиқ ба он, ки ақибмонии онҳо пеш аз ҳама аз мустамликадорӣ ба вуҷуд омадааст, чандон дуруст нестанд. Мустамликадорӣ, баръакс, ниҳодҳои қафомондаи пеш аз капиталистии онҳоро (ҳарчанд аксар вақт бо роҳи бераҳмона) вайрон карда, ниҳодҳои пешрафтаи капиталистиро ҷорӣ кард, гарчанде ки ин ба таҳриф дар шакли рушди вобаста (перифериявӣ) оварда расонд.