Зеҳн
АСОСҲОИ НАЗАРИЯИ ИҚТИСОДИ ҶАҲОНӢ

Дастури таълимӣ асосҳои назарияи иқтисоди ҷаҳониро мавриди баррасӣ қарор додааст, аз ҷумла, назарияҳои рушди иқтисоди ҷаҳонӣ, тиҷортаи байналмилалӣ, ҳаракати сармоя ва қувваи корӣ, равандҳои ҳамгироӣ, фаромиллигардонӣ ва ҷаҳонишавӣ, асосҳои методологии таҳқиқот ва мушкилоти муосири итисодиёти ҷаҳон таҳлил гардидаанд.

Агенти Зеҳнӣ · 29 сентябри 2026 · 142 саҳифа

Иқтисодиёт
Аз аввал хондан

Дар асри ХХ ИҶШС барои саноатикунонии босуръат ба васеъшавии бахши давлатӣ қариб ба тамоми соҳаҳои иқтисодиёт, афзоиши шадиди хароҷоти иқтисодии давлатӣ ва монополияи давлатии савдои хориҷӣ муроҷиат кард.
Аз миёнаи асри ХХ даҳҳо кишварҳо, асосан кишварҳои рӯ ба инкишоф, ба навсозии иқтисодӣ шурӯъ карданд. Онҳо таҷрибаи кишварҳои зикршударо истифода бурда, онро ба воқеияти иқтисодии худ мутобиқ карданд. Барои моделҳои навсозии онҳо ҳимояи савдои хориҷӣ ва ҳавасмандгардонии истеҳсолоти маҳсулоти воридотивазкунӣ; танзими фаъоли давлатии тамоми иқтисодиёт, аз ҷумла хароҷоти давлатӣ ва бахши давлатии калон, инчунин дастгирии монополияҳои миллӣ; мубодилаи маҳдуди асъор барои монеъ шудан ба содироти сармояи миллӣ ва муҳимтар аз ҳама, муқаррар намудани қурби маъмурии асъор дар сатҳи паст хос буд.
Чунин модели навсозии иқтисодӣ (онро неокейнсгароӣ номидан мумкин аст, гарчанде ки он унсурҳои асосии меркантилизмро дар бар мегирифт) ба кишварҳои рӯ ба инкишоф ҳам муваффақият ва ҳам нокомӣ овард. Аз як тараф, онҳо тавонистанд ба саноатикунонии иқтисодиёти худ шурӯъ кунанд ва суръати рушди иқтисодиро баланд бардоранд, аз тарафи дигар, бисёре аз истеҳсолоти нав, ки ҳимоя карда мешуданд, рақобатпазирии суст доштанд ва дахолати шадиди давлатӣ "нокомии ҳукумат"- ро ба вуҷуд овард.
Аз нуқтаи назари назарияи институтсионалӣ, нокомии асосӣ афзоиши нокифояи моликияти хусусӣ (онро бахши давлатӣ "тасарруф" мекард) ва озодии агенти иқтисодӣ (ба он баста будани иқтисодиёт, монополия ва бюрократияи давлатӣ халал мерасонд) буд.

пешина
аз 142
навбатӣ