Аммо ин ситоишҳо гувоҳ бар он нест, ки вай хештанро пойинтар аз эшон бидонад, ё ҳар ақидаеро чашмбаста аз онон бипазирад, зеро, Ғаззолӣ бо равише, ки дар понздаҳ соли охири умр барои зиндагии дилҳои хеш дар пеш гирифт, нишон дод, ки «зи ҳар чӣ ранги тааллуқ пазирад, озод аст».

Сухане аз равшаншод Шайх Оқобузурги Теҳронӣ, соҳиби «аз-Зариа ило тасонифи-ш-шиа», ба ёд дорам, ки мегуфт: «Ин гуна саркашӣ ва истиқлолталабӣ, ки дар осори бархе аз донишварони бо завқу латифи андешаи мусулмон ҷилвагар шуда бештар аз огоҳӣ ва тамоюли дарунии онон ба мазҳаби шиъаи исноашאַרӣ моя мегирад».

Мулло Мӯҳсини Файз низ дар муқаддимаи «ал-Маҳаҷҷату-л-байзо» менависад, ки Ғаззолӣ ба ҳангоми нигариши «Эҳёу улуми-д-дин» аз пайравони «мазҳаби омма» буд, вале дар поёни умр ба лутфи Худо ин саодат насибаш шуд, ки шиа шавад.1

Вале ҷидоле, ки миёни устод Асъад Миҳнай ва Муҳаммади Ғаззолӣ даргир шуда ва бархе аз навиштаҳои худи Ғаззолӣ дар «Эҳёу улуми-д-дин» ва дигар осораш беҳтар аз доварии дигарон метавонад намоишгари озодандешии вай буда бошад.

Давлатшоҳи Самарқандӣ — ровии ин ҷидол — чунин ҳикоят кардааст: «Аммо устод Асъад Миҳна аз фуҳули уламо буд ва дар маҷлиси Султон Муҳаммад ибни Маликшоҳ бо Имом Ҳуҷҷатулислом Абӯҳомид Муҳаммади Ғаззолӣ мунозара кард. Ва уламои Хуросон тақвияти устод Асъад карданд ва дар маҷлиси Султон Муҳаммад аввал суоле, ки бар Имом кард он буд, ки гуфт:

1 Марҳум Файз ба истиноди сухани мунсифонае, ки Ғаззолӣ дар китоби «Сирру-л-оламайн»-и худ баён карда ба ин натиҷа расидааст. Ниг.: Абдурраҳмон Бадавӣ. Муаллафоту-л-Ғаззолӣ. — С. 531