Санъати сухан

Китоби мазкур ба омӯзиши санъати сухан, вазнҳои шеър, қофия ва воситаҳои тасвири бадеӣ дар адабиёт бахшида шудааст. Он роҳҳои эҷоди асарҳои бадеии зебо ва таъсирбахшро таҳлил мекунад. Ин асари илмӣ-методӣ барои донишҷӯён ва омӯзгорони адабиёт пешбинӣ шудааст.
Агенти Зеҳнӣ · 4 октябри 2026 · 303 саҳифа
Арузи мухтасари мо, ки қисми дуюми ин асарро ташкил мекунад, мувофиқи талаби аксари ҷавоншоирову ҷавонмунаққидон ва дигар ҳавасмандрони аруз таълиф ёфтааст. Муаллиф кӯшиш кардааст, ки илми арузро нисбатан содда ва осон баён намояд.
Шеъри баланд мавзун ва пурмазмун мебошад. Вале мавзунияти шеър дар бисёр мавридҳо мавқуф ба донистани аруз ва нозукиҳои он аст.
Табиист, ки назокати шеъри баланд вобаста ба бисёр чизҳо, аз он ҷумла ба мувофиқати он ба қонунҳои аруз, ороста будани он ба ягон воситаи тасвири бадеӣ ё санъатҳои маънавӣю лафзии ғайрикаллӯфӣ мебошад. Аз ин рӯ, китобро «Санъати сухан» номидем, ки ҳам шомили аруз ва ҳам шомили воситаҳои тасвироти бадеӣ ва дигар санъатҳои маънавию лафзӣ бошад.
Чунон ки ин китоб дар чопи дуюм (1967) такомул ёфта буд, дар тайёр кардани чопи сеюм низ аз рӯи таҷриба ва афзуни маълумоти роҷеъ ба бадеъ баъзе дигаргунҳои муҳим ба амал омад.
Мувофиқи хоҳиш ва маслиҳати хонандагон баъд аз дебоча дар таҳти унвони «Даромади сухан» бобе дар бораи илмҳои балоғат ва фасоҳат (маонӣ, баён ва бадеъ), шеъру наср, шеъри назм, навъҳои наср — насри мурсал, насри мусаҷҷаъ, насри мутакаллиф, оид ба таносуби калом, эътибот, маънои аслӣ ва маънои калимаҳо, маҷози мурсал фароҳам оварда шуд, зеро инҳо асосан ба қатори санъат дохил нашуда, балки заминаест роҷеъ ба санъати бадеӣ (ки дар айни замон яке аз воситаҳои тасвироти бадеӣ ҳисоб меёбад). Дар қисмати асосии баёни санъатҳо таълироти муҳим ба амал наомада бошад ҳам, ҷиҳатҳои фигураҳои санъат, ки зарурию ҳатмӣ буд, ба таври ихтисор илова гардид, ҳамчун таҷоҳули ориф, ҳусни таълил, санъати тафовут, таҷниси хат, санъати дутоӣиқ (муздавач), мурофиқ, ирсол, таъкиди мадҳи ҳичомованд ва зидди он, шаклан мадҳимазмоная шах, титол ва санъати тағйир, ки се ҳотарин дар поэтика собиқ қайд наёфтааст, илова гардид. Дар қисмати нақди шеър ҳам ба таври дақиқтар, фарохтар, батартибтар кор бурда, мисолҳо аз ҷавоншоирон бисёртар нишон дода шуд. Бо даман ин, таърифоти собиқ қисман партофта, мисолҳо низ кӯтоҳ шуд.
Умедворем, ки дар оянда низ мувофиқи маслиҳат ва тақризоти хайрхоҳони дӯстдорони сухани бадеъ ва арӯз нуқсонҳо барҳам дода хоҳад шуд, бадеъ ва арӯзи ноқиси мо либоси комил дар бар хоҳад кард, зеро гуфтаанд, ки:
Яке гули намагун дар ин бӯстон
Пешкаш кун ба модари дӯстон.

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор
Саломатӣ
Дунё