– Наомадӣ ҳамроҳи мо. Касе туро маҷбур накардааст. Ин корҳоро аз тақдират дон аз ман не. – Файзуллоҳ бо лабханд ва чунон оромона ин суханҳоро гуфт, ки мо ҳайрон мондем.

Шарифҷон аламаш омада, гиря карду гуфт:
– Додарам пеши тир шуд. Аз хонаю дарам маҳрум мондам! Падарам мегуфтанд, ки ту наҳсӣ! Аз рӯзе, ки зода шудӣ, як авлод дилсиёҳ аст!.
– Аз тую падарат як хонаро гирифта бошанд, аз ман шаш ҳавлиро гирифтанд, - гуфт Файзуллоҳ бо ҳамон оромии пештара. - Ва худат медонӣ, ки чӣ гуна ҳавлиҳоро!

Аз байни вагон овози гиряи занону кӯдакҳо меомад. Баъзе кӯдакҳо мудом гиря мекарданд. Баъзе занҳо подард шуда буданд. Охир шаш рӯз аст, ки тамба шуда нишистаанду ҷои пойдарозкунӣ надоштанд. Обе, ки доштем, ин пагоҳӣ тамом шуда буд.
Дар он рӯзҳои сиёҳ Маҳмудхоҷа ҳамроҳи мо буд. Баъди он воқеаҳо дигар ӯро надидам. Шояд аз ин дардҳои пайдарпай дилмонда шуда баромада куҷое рафта буд. Он замон Маҳмудхоҷа марди доро ва яке аз донишмандони маъруф буд. Хусусан баъде, ки ду сол пеш китоби Фитрат “Роҳбари наҷот”-ро дар Петербург ба пулаш чоп кунонда оварда буд, номаш вирди забонҳо гашт. Вай аҳволи нобасомонро дида ҷавононро насиҳат кард:
– Як рӯз не, як рӯз ҳама мемирем, – гуфт бо мулоиматӣ: – Дар ин олам касе нофи замин шуда умрбод неменишинад. Лекин на бад-он тарзе, ки рафиқонамонро таҳқиру таҳриз кардаю ба ҷафоҳо куштаю дар симчӯбҳо овехтаанд. Мо ба дасти амир афтем, аз инҳо бадтар таҳқирамон карда мекушад. Ва умрҳо авлодамон зери таҳна мемонад...
– Авлод монед, худамон чӣ кор кунем? Куҷо равем?! – Ҷавонон ҷамъ омада маншаталаб шуда хавфи занукӯби якдигар пеш омада буд. Мо дар баҳсу таҳни якдигар будем, ки Колесов даромад. Ҳарчанд ҳавои моҳи март хунук аст, тани гимнастёрка буд. Тапончааш дар дасташ. Дохили вагон даромада тапончаро ба ғилоф андохт. Ба мо нигаристу ба фаросат ҳоли моро дарёфт ва нимшӯхию нимҷиддӣ карда гуфт:
– Коммунист будан осон нест, рафиқони бухороӣ. Инқилоб кардан боз мушкилтар. Мо ҳамин гуна зинаҳоро гузаштем, мисли орифони Шарқ, ки зинаҳои душвори тариқату маърифатро паси сар карда, ба сӯфигӣ мерасанд. – Ӯ табассум дар лабонаш, дасташро ба китфи Файзуллоҳ монда афзуд: – Рафиқи кӯҳнаи мо мерӯяд. – Ӯ бо ҷиддият як-як ба мо зеҳн монд ва бо андаке ситезмандӣ илова кард: – Маро ҳам омада дӯғу пӯписа мекунанд. Дирӯз як пода шуда омада, бо чӯбу санг вагонамонро зада, доду фарёд бардоштанд. “Моро касдан ин ҷо овардӣ, ки кушӣ? Не, аввал худатро мекушем,” – мегӯянд. Ва боз гапҳои бисёре. – Ӯ моро дилбардорӣ карду фаҳмид, ки об надорем, рафту ба мо пинҳонӣ об фиристод. Ҳарчанд оби нӯшокии худашон ҳам кам монда будааст. Ва фақат вақте ки ночор монанд, истифода мекарданд. Ва рӯзи дигар, ҳангоме ки чоштгоҳи калон буд, Колесов ҳамрохи ду нафар муҳофизаш омад. Муҳофизонро назди зинаҳо монду танҳо назди мо даромад. Маълум буд, ки изтиробашро базӯр медорад.