ҳой-ҳоии чӯпонҳо шунида мешавад. Аз роҳи канори шаҳр як гурӯҳ аспакиҳо меоянд. Яқин ҷое тӯй рафта буданд. Дуд аз мӯриҳо хеста, болои шаҳрро чун докаи ҳарҷодарида пӯшондааст. Якуним сол пеш дар ин ҷо армияи амир Олимхон ҷанг карда ӯро шикаст дода буданд. Худаш гурехт. Агар он вақт дастгираш мекарданд, холо ин оворагиҳо намешуд. Инак, бояд бо армияи Анварпошо ҷанг кунанд. Ба назараш намуд, ки шаҳр он шукӯҳу шаҳомати пешинаро надорад. Мисле ки маъюсу рӯҳафтода аст: аз пайраҳа поёнтар фуромада, дурбин монд ва андешид. Барои он шукӯҳ надорад, ки се сол шуд мудом ин ҷо ҷангу хунрезӣ аст. Ва акнун боз ҷанги калонтар оғоз меёбад. Комиссияи диктаторӣ омадааст. Комиссия бандро сахттар мекашад. Айби худашон, калавида ба ҳар тараф мераванд, ана натиҷа. Ба хотираш суханони дар ситоди Бухоро гуфтаи Андреев Фёдор Матвеевич меоянд (ӯ ҳоло дар управленияи қувваҳои мусаллаҳи Русия кор мекунад). «Босмачиҳои Бухорои шарқӣ ҳоло байни худ сахт задухӯрд доранд. Он ҷо бачаҳои ОГПУ нағз кор кардаанд. Ба Душанбе, ки расидед, пушту пеши ин бозиро хуб дидаю санҷида, бо онҳо маслиҳат карда, амал кунед.»
Чернов пас гашту аз дур дар пушти чордевориҳо се-чор нафар сарбозро дид.
«Аз афташ, ин ҷо барои ҷанг омадаанд. Ду сарбоз, ки ба гӯшаи хилват рафт.
донед, ки ҷанг мекунанд. Манучеҳр дар ҳамин ҷо. Бале, ба ҷанг омадаанд. Вай ҷангро нағз мебинад. Чангиев ва як сарбози ба наздикӣ ба дасташ ҳамроҳшуда ҳам ҳаст. Пештар аз вай Загорский назди онҳо омад. Чернов ба пайраҳаи дуртар гузашта, ба як нигоҳ пай бурд, ки Чангиев шаллоқ хӯрдааст. Худро бехабар вонамуд карда, раҳравон Чангиевро наздаш хонд. «Лаби поёнаш кафида, рӯяш аз зарбаи мушт суп-сурх, ҷойе сиёҳ шудааст.»
– Ин ҷо чӣ кор мекунед? Лабат чаро хунолуд? – Чернов бо оҳанге пурсид, ки гӯё ҳайрон шудааст.
– Афтидам. Сабил монад, ин ҷо чӯйбор будааст.
«Намегӯяд! Ҳамроҳонаш ҳам нахоҳанд гуфт.» – Афтидӣ? – Чернов дигар чӣ гуфтанашро надонист. – Афтида бошӣ, духтур рав! – гуфт ва сир бой надод.
Дигарҳо ҳам омада ба ӯ ҳамроҳ мешаванд, Манучеҳр ошуфта аст. Як тарафи рӯяи вай ҳам сурх аст. Дин чашмонаш оташи ниқор шӯъла мезанад.
– Аз взводи ту ҳам калонсолон рафтанд? – Пурсид Чернов оромона.
– Аз взводи мо ҳафт нафар рафтанд, – Манучеҳр рӯйи сурхшудаашро ба баҳонаи хоридан пинҳон медорад.
– Ин ҷо чӣ мекобед?
– Ҳамту, тамошо омадем.
«Хавосаш парешон. Кайҳо боз риш нагирифтааст. Ин он Манучеҳри шӯҳтабити пешина не, дамдузд шудааст. Ҷавон дарде дорад. Аз Муҳаммадшариф бояд пурсид, ё аз Загорский.»
Пас аз он ки хӯроки шом хӯрда, ҳамроҳи Муҳаммадшариф атрофро чарх заданд, ӯ гуфт:
– Ҷавон зан гирифту лекин аз зан мазза накард. Зан, ҳар гоҳе ки хоҳад аз Когон ба поезд савор шуда, ба Бухоро ба хонаи падараш мерафтаасту ҳафтаҳо намеомадааст. Аслан духтари нисбатдорро бехуда гирифт. Фотиҳа мӯҳри Худост.
Мӯҳри Худоро, ки шикастӣ, хор мешавӣ. Ва боз гуфт, ки нисбати духтарро