кормандон, набояд самараи фаъолияти корхонаро коҳиш диҳад.

5. Ҳуқуқ ба музокироти коллективӣ. Зери мафҳуми музокироти коллективӣ гуфтушунидҳое фаҳмида мешавад, ки байни корфармо, гурӯҳи корфармоён ё якчанд ташкилотҳои корфармоён, аз як тараф ва аз тарафи дигар, як ё якчанд ташкилотҳои кормандон бо мақсади муайян намудани шароити меҳнат ва шуғл сурат мегиранд. Қонунгузории миллӣ бояд ба ин гуна гуфтушунидҳо ҳамаҷониба таъсир расонад.

Муқаррарот ва меъёрҳои марбут ба шартномаҳои коллективӣ дар Тавсияи ТБМ, № 91 дарҷ шудаанд. Он чунин шартномаҳоро ҳамчун созишномаҳои хаттӣ дар бораи шароити меҳнат ва кироя намудани меҳнат байни корфармо ва кормандон муайян мекунад.

Корфармоён ва кормандон набояд ба шартномаҳои меҳнатӣ шартҳои мухолифи муқаррароти шартномаи коллективиро дохил кунанд. Чунин шартҳо беэътиборанд ва бояд бо муқаррароти дахлдори шартномаи коллективӣ иваз карда шаванд. Аммо, он шартҳои шартномаҳои меҳнатӣ, ки барои кормандон мусоидтаранд, хилофи шартномаи коллективӣ ҳисобида намешаванд.

Муқаррароти шартномаи коллективӣ нисбати тамоми кормандони корхона татбиқ карда мешавад, агар дар худи шартнома тартиби дигаре пешбинӣ нашуда бошад.

6. Ҳуқуқи корпартоӣ дар Паймони байналмилалӣ дар бораи ҳуқуқҳои иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ ва дар Хартияи иҷтимоии Аврупо сабт шудааст.
   Корпартоӣ — ин воситаи қонунии ҳимояи манфиатҳои касбии кормандон мебошад. Аз нуқтаи назари ТБМ маҳдудиятҳои ҳуқуқ ба корпартоӣ танҳо дар ҳолатҳои алоҳида иҷозат дода мешаванд: дар бахши хизмати давлатӣ, дар хадамоти ҳаётан муҳим (фаъолиятҳое, ки қатъ шудани онҳо боиси харобшавии эҳтимолии иқтисодиёти миллӣ мегардад, дар ҳолатҳои фавқулодда ё дар давраи гуфтушунид ё мурофиаи ҳакамӣ). Дар ҳама ҳолатҳо, бояд таъмини манфиатҳои кормандон кафолат дода шавад.

САВОЛҲОИ САНҶИШӢ

1. Мафҳуми танзими ҳуқуқӣ-байналмилалии меҳнатро шарҳ диҳед.

2. Сарчашмаҳои танзими ҳуқуқӣ-байналмилалии меҳнат кадомҳоянд?

3. Ҳуқуқҳои асосии инсон дар соҳаи меҳнатро номбар намоед.

4. Вазифаҳои Ташкилоти байналмилалии меҳнатро номбар намоед.

5. Ҷумҳурии Тоҷикистон чанд конвенсия ва тавсияҳои ТБМ-ро дар соҳаи меҳнат тасдиқ намудааст?

6. Санадҳои кадом созмонҳои минтақавии байналмилалӣ сарчашмаҳои дигари танзими ҳуқуқии байналмилалии меҳнат ба ҳисоб мераванд?