Агентҳои зеҳни сунъӣ

Китоб дар бораи он, ки агентҳои зеҳни сунъӣ чӣ гуна кор мекунанд, чӣ гуна онҳоро бояд сохт ва чӣ гуна бехатар ва боэътимод ба кор андохт: давраи «мулоҳиза — амал — мушоҳида», абзорҳо, меъмориҳо, хотира, арзёбӣ ва иҷрои бехатар.
Агенти Зеҳнӣ · 20 октябри 2026 · 17 саҳифа
БарномасозӣТехнология
Аз аввал хонданЗамима. Луғати истилоҳот (тоҷикӣ — англисӣ)
Замима. Луғати истилоҳот (тоҷикӣ — англисӣ)
Дар ин луғат истилоҳоти асосии китоб бо муодили англисӣ ва рақами бобҳое, ки онҳо дар он ҷо вомехӯранд, оварда шудаанд. Истилоҳоти умумии моделҳои забонӣ ба ҳамон шакле оварда шудаанд, ки дар китоби «Омӯзиши моделҳои бузурги забонӣ (LLM)» истифода шудаанд; луғати пурраи онҳо дар замимаи ҳамон китоб аст.
A–Z
| Истилоҳ | English | Боб |
|---|---|---|
| ReAct | ReAct (reasoning + acting) | 4, 7, 8, 12, 13, 14 |
| Model Context Protocol | MCP | 3, 9, 10, 11, 14 |
| LLM ҳамчун довар | LLM-as-a-judge | 7, 11, 13, 15 |
А
| Истилоҳ | English | Боб |
|---|---|---|
| абзор | tool | 1, 2, 3, 4, 5, 6 … |
| агент | agent | 1, 2, 3, 4, 5, 6 … |
| агенти зеҳни сунъӣ | AI agent | 1, 2, 4, 6, 7, 9 … |
| агенти коднавис | code agent | 4 |
| агенти нозир | supervisor agent | 6, 7 |
| агентҳои амиқ | deep agents | 9 |
| амал | action | 1, 2, 3, 4, 5, 6 … |
| анбори хотира | memory store | 12 |
| андешаронӣ | reasoning | 1, 4, 6, 7, 8, 9 … |
| арзёбӣ | evaluation | 4, 6, 7, 8, 10, 11 … |
Б
| Истилоҳ | English | Боб |
|---|---|---|
| банақшагирӣ | planning | 1, 4, 6, 7, 8, 9 … |
| бастабандии пайваста | continuous batching | 8 |
| бе ҳолат | stateless | 6, 12 |
| бозбинӣ | reflection | 4, 6, 7, 8, 11 |
Г
| Истилоҳ | English | Боб |
|---|---|---|
| галлюсинатсия | hallucination | 1, 13 |
| гиреҳ | node | 6, 7, 8, 9, 10, 12 … |
Д
| Истилоҳ | English | Боб |
|---|---|---|
| давраи «Мулоҳиза — Амал — Мушоҳида» | Thought–Action–Observation cycle | 4 |
| даври иҷро | rollout | 15 |
| дарахти андешаҳо | tree of thoughts, ToT | 6, 7 |
| даъвати абзор | tool call, function calling | 3, 4, 5, 6, 7, 8 … |
| дивергенсияи KL | KL divergence | 13 |
| дорои ҳолат | stateful | 6, 7, 12 |
З
| Истилоҳ | English | Боб |
|---|---|---|
| занҷираи андешаронӣ | chain-of-thought, CoT | 4, 6, 7 |
| заҳролудсозии хотира | memory poisoning | 11, 12 |
| зерагент | sub-agent | 6, 7, 9, 15 |
| зерграф | subgraph | 6, 12 |
| зерҳолат | substate | 6 |
И
| Истилоҳ | English | Боб |
|---|---|---|
| иштироки инсон | human-in-the-loop, HITL | 7, 9, 10, 14 |
К
| Истилоҳ | English | Боб |
|---|---|---|
| канор | edge | 6, 7, 8, 9, 10, 11 … |
| канори шартӣ | conditional edge | 7 |
| кэши KV | KV cache | 8 |
Қ
| Истилоҳ | English | Боб |
|---|---|---|
| қабати иҷро | harness | 15 |
| қабати иҷрои арзёбӣ | eval harness | 11, 15 |
| қолаби чат | chat template | 2, 8 |
М
| Истилоҳ | English | Боб |
|---|---|---|
| масиргузин | router | 6, 7, 9, 10, 11 |
| маҳдудияти суръат | rate limit | 6 |
| маҳорат | skill | 15 |
| модели асосӣ | base model | 1, 2, 6, 8 |
| модели бузурги забонӣ | large language model, LLM | 1, 2, 3, 4, 5, 6 … |
| модели дастурпазир | instruct model | 2 |
| моделҳои андешаронӣ | reasoning models | 4, 8 |
| мошини ҳолатҳои иерархӣ | hierarchical state machine, HSM | 6, 7, 9 |
| мошини ҳолатҳои маҳдуд | finite state machine, FSM | 6, 7, 9 |
| мукофот | reward | 10, 11, 13, 15 |
| мулоҳиза | thought | 1, 2, 3, 4, 5, 6 … |
| мустақилият | autonomy | 1, 6, 7, 10, 11, 12 … |
| мустақилияти идорашаванда | orchestrated autonomy | 6 |
| мутобиқсозии дараҷаи паст | low-rank adaptation, LoRA | 8 |
| муҳандисии harness | harness engineering | 15 |
| муҳандисии контекст | context engineering | 15 |
| муҳити истеҳсолӣ | production | 5, 8, 9, 11, 12 |
| муҳити омӯзиши тақвиятӣ | RL environment | 15 |
| муҳити ҷудошуда | sandbox | 7, 10, 14 |
| мушоҳида | observation | 1, 3, 4, 5, 6, 7 … |
| мушоҳидапазирӣ | observability | 10, 11, 14 |
Н
| Истилоҳ | English | Боб |
|---|---|---|
| нуқтаи назоратӣ | checkpoint | 6, 7, 9, 12 |
О
| Истилоҳ | English | Боб |
|---|---|---|
| омехтаи коршиносон | mixture of experts, MoE | 8, 13 |
| омилҳои фишор | stressors | 11 |
| омӯзиши тақвиятӣ | reinforcement learning, RL | 6, 7, 8, 12, 13, 15 |
| омӯзонанда | trainer | 15 |
| оркестратор | orchestrator | 15 |
П
| Истилоҳ | English | Боб |
|---|---|---|
| паёмҳои системавӣ | system messages | 2 |
| промпти системавӣ | system prompt | 2, 3, 4, 5, 7, 8 … |
Р
| Истилоҳ | English | Боб |
|---|---|---|
| рамзгузор | encoder | 2, 8, 12 |
| рамзгузории мавқеии даврзананда | rotary positional embedding, RoPE | 8 |
| рамзкушо | decoder | 2, 8 |
| ришта | thread | 6, 9, 12, 13 |
С
| Истилоҳ | English | Боб |
|---|---|---|
| сабти пайгирӣ | trace | 7, 11, 15 |
| санҷиши додаҳо | data validation | 9 |
| санҷиши ҳамлагарона | red teaming | 11 |
| сиёсат | policy | 6, 7, 8, 9, 10, 12 … |
| системаи бисёрагентӣ | multi-agent system, MAS | 1, 6, 7, 8, 9, 10 … |
| суперҳолат | superstate | 6 |
Т
| Истилоҳ | English | Боб |
|---|---|---|
| таваҷҷуҳ | attention | 2, 8, 11, 12, 14 |
| тавлиди тақвиятёфта бо ҷустуҷӯ | retrieval-augmented generation, RAG | 8, 12 |
| тазриқи промпт | prompt injection | 4, 10, 11 |
| танзими дақиқ | fine-tuning | 2, 4, 8, 13 |
| токенҳои махсус | special tokens | 2, 8 |
| траектория | trajectory | 7, 13, 15 |
Ф
| Истилоҳ | English | Боб |
|---|---|---|
| фазои ном | namespace | 12 |
Х
| Истилоҳ | English | Боб |
|---|---|---|
| хотира | memory | 1, 2, 4, 6, 7, 8 … |
| хотираи дарозмуддат | long-term memory | 1, 9, 12, 14, 15 |
| хотираи кӯтоҳмуддат | short-term memory | 1, 6, 12, 14, 15 |
| хотираи маъноӣ | semantic memory | 12 |
| хотираи рӯйдодӣ | episodic memory | 12 |
| хотираи тартиби амал | procedural memory | 12 |
Ҳ
| Истилоҳ | English | Боб |
|---|---|---|
| ҳавоза | scaffolding | 15 |
| ҳамоҳангсозӣ | orchestration | 1, 6, 7, 9, 10, 11 … |
| ҳодиса | event | 6, 10 |
| ҳолат | state | 1, 2, 4, 5, 6, 7 … |
Ҷ
| Истилоҳ | English | Боб |
|---|---|---|
| ҷараёни корӣ | workflow | 3, 6, 7, 8, 9, 10 … |
| ҷустуҷӯи дарахтии Монте-Карло | Monte Carlo tree search, MCTS | 13 |
Ш
| Истилоҳ | English | Боб |
|---|---|---|
| шарти гузариш | guard | 6 |
| шартнома | contract | 1, 9, 10, 14 |
Э
| Истилоҳ | English | Боб |
|---|---|---|
| эмбеддинг | embedding | 2, 8, 12 |

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор
Саломатӣ
Дунё