17.1. Менеҷмент ва функцияҳои асосии менеҷерон

Менеҷмент дар ягон давру замон чунон ки имрӯз пеш рафтааст, инкишоф наёфта буд. Ибтидои рушди мафҳуми менеҷмент дар илм аз ақидаи аъзои ҷамъомади ҷамъияти амрикоии муҳандисони сохтмонҳо дар соли 1886-ум сарчашма гирифтааст. Дар ин ҷамъомад муҳандис Генри Таун бо маърӯзаи «Муҳандис дар нақши иқтисодчӣ» баромад карда, «идоракунии равандҳои меҳнатӣ»-ро ҳамчун санъати амалӣ, конструкцияи таркибии техникӣ шарҳ дод. Унсури нави маърӯза асосан он буд, ки муҳандисон барои самаранокии техникӣ, маҳз тавассути кам кардани хароҷот ва гирифтани даромади зиёд ва фоида ба фаъолият даъват карда шаванд. Дар ин ҷамъомад ҳамчунин Фредерик Тейлор иштирок дошт, ки баъдтар ӯро «падари менеҷменти илмӣ» номиданд.

Дар тӯли инкишофи менеҷмент қисми зиёди китобҳое, ки моҳияти калони илмиро касб карданд, аз тарафи роҳбарони ширкатҳо ва машваратчиёну роҳбарони ширкатҳои гуногун навишта шудаанд.

Баъдан нақши асосиро барои инкишофи менеҷмент олимон ва тадқиқотчиён зоҳир кардаанд.

Таърихнависони менеҷмент ҳисоб мекунанд, ки ҳиссаи гурӯҳи мутахассисони бахши таърих низ дар баробари иқтисодшиносон доир ба инкишофи менеҷмент мақоми хосае дорад, чунки таҳлили таърихии менеҷмент, омӯзиши он барои менеҷменти замонавӣ аз фоида холӣ нест.

Менеҷмент ҳамчун предмети илмӣ ҳамон вақт пайдо гашт, ки мутахассисон ба таҳлил, муназзамгардонӣ ва пешниҳодҳо барои идоракунии хуби фаъолияти ширкатҳо шурӯъ карданд. Дар натиҷа асосҳои назариявии менеҷмент пайдо гаштанд, ки ин имкони омӯхтан ва омӯзонидани дигаронро фароҳам овард.

Маҳз ҳамин давраро давраи пайдоиши менеҷмент дар илм ҳамчун риштаи алоҳида меноманд.

Дар мавриди омӯзиши менеҷмент ҳамчун системаи илмию амалӣ дар давраҳои гуногун дар атрофи он фикру ақидаҳои нав ба миён меоянд, ки ҳамчун давоми мантиқии идеяҳои мавҷуда менеҷментро такмил медиҳанд.