ри Ҷанубӣ ва шохаҳои онҳо паҳн ди­ ҳои 4300-5100 метр аз сатҳи гардидааст. Минтақаи Помири баҳр паҳн гардидааст. Дар зери Омилҳои маҳдудкунанда Шарқӣ сарҳади шимолу ғарбии кўҳпораҳо лона мегузорад. МавШикори ғайриқонунӣ, алалхусус ҳудуди паҳншавии мурғи ҳилоли ҷудияти сарчашмаҳои обӣ яке дар фасли тирамоҳ яке аз омилҳои тибетӣ ба шумор меравад.
аз шароитҳои сукунатгоҳи он ба асосии камшавии шумораи мурғи ҳисоб меравад.
ҳилоли тибетӣ мебошад. СаршуСаршумор мори он баъди зимистонҳои серМаълумоти аниқ оид ба саршумоХусусиятҳои биологӣ барфу хунук хеле кам мешавад ри мурғи ҳилоли тибетӣ мавҷуд Парандаи муқимӣ ва моногамӣ нест. Саршумори тахминии он мебошад. Дар соли дуюми ҳаёт ба Парвариш дар шароити сунъӣ 400 сарро ташкил медиҳад.
балоғат мерасад. Дар охири моҳи Маълумот вуҷуд надорад.
май ва аввали моҳи июн афзоиш Тадбирҳои ҳифз мекунад. То 6 тухм мегузорад.
Фаъолияти мамнуъгоҳи «ЗорТухмҳоро фарди модина 20-22 рўз кўл»
ва ғўруқи «Музкўл»-ро зер мекунад. Асоси ғизои мурғи оид ба ҳифзи мурғи ҳилоли тиҳилоли тибетиро навдаҳои навбетӣ пурзўр намуда, шикори хез, гулу барг, дони растаниҳои ғайриқонунии онро пешгирӣ намудан зарур аст.
Сарчашмаи иттилоот:
Абдусалямов, 1971; Красная книга СССР, 1978; Китоби сурхи Тоҷикистон», 1997.
ТАЗАРВИ ТОҶИКӢ
Phasianus colchicus bianchii (Buturlin, 1904) Қатори
Мурғшаклон ‒ Galliformes Оилаи
Тазарвҳо ‒ Phasianidae Мақоми ҳифз
Зернамуде, ки дар зери таҳдиди маҳвшавӣ қарор дорад. EN.
Паҳншавӣ
Дар ҷанубу ғарби Тоҷикистон дар соҳили дарёҳои Вахш, Панҷ ва Кофарниҳон дучор меояд.
Тақрибан 70% популятсияи он дар мамнуъгоҳи "Бешаи палангон"
ҷойгир аст. Солҳои охир саршумори он қадре зиёд шуда, дар водии Ҳисор ва атрофи шаҳри Душанбе низ дучор меояд.
Муҳити сукунат Дар туғйзорҳои дарёбодҳо, ки буттаю дарахтони патта ва санҷид месабзанд, сукунат меёбад.
Дар тирамоҳ аксар маврид барои ғизогирӣ ба боғу токзор, пахтаю юнучқазор ва найзорҳо ворид мегардад.
Саршумор
Дар мамнуъгоҳи "Бешаи палангон"
саршумори тазарв тақрибан 1200 сарро ташкил медиҳад. Дар туғайзорҳои берун аз мамнуъгоҳ зичии ҷамоаи он хеле кам аст.
Хусусиятҳои биологӣ Парандаи муқимӣ аст. Охирҳои моҳҳои феврал ва аввалҳои моҳи март ба хониш даромада, моҳҳои апрел-май 8-15 тухм мегузорад.
Баъди 20-23 рўз аз тухм чўҷаҳо
ПАРАНДАГОН
Aves мебароянд. Лонаашро маъмулан дар буттаҳо месозад. Ғизои тазарви тоҷикӣ растаниҳо ва ҳашарот аст. Душманони табиии он гурбаи қамишзор, шағол, рўбоҳ ва мири мушон мебошанд.
Омилҳои маҳдудкунанда Шикори ғайриқонунӣ, аз худ кардани туғайзорҳо, буридани дарахтон, истифодаи заҳрхимикатҳо дар киштзор сабабҳои асосии маҳдуд гардидани саршумори тазарви тоҷикӣ мебошанд.
Тадбирҳои ҳифз Муборизаро бар зидди шикори ғайриқонунӣ пурзўр намуда, роҳҳои бо роҳи сунъӣ зиёд намудани тазарви тоҷикиро ба мақсади барқарор намудани ҷамоаи табиии он кор карда баромадан зарур аст.
Сарчашмаи иттилоот:
Абдусалямов, 1971; Птицы Средней Азии, 2007; Раҳимов, 2010; Муратов и др., 2012.
ПАРАНДАГОН
Aves
ТАЗАРВИ ЗАРАФШОНӢ
Phasianus colchicus zerafschanicus (Tarnovski, 1893) Қатори
Мурғшаклон ‒ Galliformes Оилаи
Тазарвҳо ‒ Phasianidae Мақоми ҳифз
Зернамуде, ки дар зери таҳдиди маҳвшавӣ қарор дорад. EN.