Дурнамо

Дурнамои шумо чист?

Охирин усуле, ки барои равшан кардани масъала муаррифӣ мекунам, шояд дар амал аввалин усули истифодакардаатон гардад. Он аз тавсифи дурнамои шумо дар бораи натиҷаи ҳалли масъала иборат аст.

Танҳо ба ин савол ҷавоб диҳед:

«Пас аз ҳалли ин мушкил вазъият чӣ гуна хоҳад буд?»

Ҳолати ниҳоиро тавсиф кунед. Сипас бипурсед:

«Бо назардошти ин дурнамо, оё танҳо ҳамин масъаларо бояд ҳал кунам?»

Агар ҷавоб «не» бошад, пас боз кадом масъалаҳои андешаталабро бояд ҳал кунед, то вазъият ба он чизе табдил ёбад, ки тасаввур кардаед?

Суҳбат дар бораи дурнамо метавонад ҳам равшанкунанда ва ҳам рӯҳафтодакунанда бошад.

Ҷиҳати мусбаташ он аст, ки шумо равшан баён мекунед, ки ба чӣ ноил шудан мехоҳед: манзараи умумӣ ва ҳадафи асосӣ чист.

Аммо баъди чунин суҳбат одатан рӯйхати масъалаҳои ҳалталаб пайдо мешавад. Баъзан корро бо як мушкил оғоз мекунед, вале баъд мефаҳмед, ки барои расидан ба дурнамо бояд як қатор мушкилотро ҳал намоед.

Ин метавонад рӯҳафтода кунад. Аммо бо муносибати «Ҳамеша роҳе ҳаст» яке аз онҳоро барои оғоз интихоб мекунед.

Дар ҳамин марҳила рӯйхатро аз нав баррасӣ карда, боварӣ ҳосил намоед, ки масъалаи барои ҳалли аввал интихобкардаатон ба расидан ба дурнамо таъсири бештар дорад. Агар чунин набошад, аз масъалаи дигар оғоз кунед.

Масалан, фарз кунед масъалаатон чунин аст:

«Маҳсулнокии худро чӣ гуна беҳтар кунем?»

Шумо аз усулҳои маъмули санҷиши маъно, «чаро?» ва «ин чӣ аҳаммият дорад?» истифода мебаред. Дар як марҳила мепурсед:

«Вақте маҳсулнокӣ беҳтар мешавад, вазъият чӣ гуна хоҳад буд?»

Ба чунин тасаввур мерасед: маҳсулоти дорои имкониятҳои бештар ва сифати баландтарро дар нисфи вақте, ки рақибон сарф мекунанд, таҳия мекунед ва бо ҳамин ҳиссаи худро дар бозор ду баробар зиёд менамоед.

Ин дурнамои баландпарвозона аст.

Оё беҳтар кардани маҳсулнокӣ ягона масъалаест, ки барои расидан ба ин ҳадаф бояд ҳал кунед?

Не. Масъалаҳои дигар метавонанд чунин бошанд:

• Давраи таҳияи маҳсулотро чӣ гуна 50 фоиз кӯтоҳ кунем?
• Чӣ гуна боварӣ ҳосил кунем, ки маҳсулотамон ниёзҳои муштариёнро қонеъ мекунад?
• Кадом воситаҳо ва усулҳо сатҳи нуқсонро аз як адад дар ҳар як миллион камтар нигоҳ медоранд?

Акнун, бо доштани дурнамо ва рӯйхати нави масъалаҳо, метавонед боз як савол диҳед:

«Агар дурнамои мо ҳамин бошад, оё аз масъалаи дуруст оғоз карда истодаем? Ё бо оғоз аз масъалаи дигар таъсири бештар мерасонем?»

Баён кардани дурнамо ва нишон додани робитаи он бо масъалаҳои ҳалталаб воситаи хубест барои ҳамоҳанг кардани гурӯҳҳо.

Дурнамо зарурати муштарак ва фаҳмиши ягонаро муайян мекунад. Дар натиҷа, воқеан мефаҳмед, ки оё одамон кори мувофиқро анҷом медиҳанд — кореро, ки ба расидан ба дурнамо мусоидат мекунад.

Оғози истифодаи дурнамо

Дар зер чанд мавриди истифодаи ин усул оварда шудааст.

Барои равшан кардани мақсад

Вақте касе дар бораи ташаббусе «чаро?» мепурсад, яке аз роҳҳои ҷавоб додан нишон додани робитаи он бо дурнамо мебошад.

Агар шахс дурнаморо фаҳмад ва робитаи ташаббус бо он равшан бошад, шумо ба саволи «чаро?» ҷавоб додаед.

Барои фароҳам кардани заминаи ҳадафгузорӣ ва ҳалли мушкилот

Ҳамчун роҳбар, шояд тасаввур кунед, ки чӣ рӯй додан мехоҳед ё гурӯҳ, шуъба, бахш ё ширкататон бояд ба чӣ ноил шавад.

Аммо шояд ҳанӯз рӯйхати масъалаҳои мушаххасеро надошта бошед, ки барои расидан ба он бояд ҳал шаванд.

Пас аз баён кардани дурнамо метавонед дигаронро ҷалб кунед, то якҷоя муайян намоед, ки барои амалӣ кардани он кадом масъалаҳоро бояд ҳал кард.

Ҳамчун меъёри интихоби ташаббусҳо ва масъалаҳо

Вақте касе андешаи нав, ҳадаф ё маҷмӯи ташаббусҳо ва масъалаҳои марбут ба онҳоро пешниҳод мекунад, метавонед тавассути суҳбат дар бораи дурнамо муайян кунед, ки оё барои онҳо захира ҷудо кардан лозим аст.

Саволи асосӣ чунин аст:

«Ин ҳадафи нав ба амалӣ шудани дурнамо чӣ гуна мусоидат мекунад?»

Барои ба вуҷуд овардани эҳтиёҷи эҳсосӣ

Заруратҳо ҳатман набояд воқеияти объективӣ дошта бошанд, аммо одамон бояд онҳоро воқеӣ эҳсос кунанд.

Чунон ки дар боби 8 хондед, барои таъмин кардани иҷрои корҳо муайян кардани зарурат бисёр муҳим аст.

Яке аз роҳҳои ба вуҷуд овардани зарурат тасвир кардани дурнамоест, ки чунон шавқовар ва дилхоҳ бошад, ки ба эҳтиёҷи эҳсосӣ табдил ёбад.

Ин метавонад барои иштирокчиён пайванди хеле қавӣ ба вуҷуд орад.

Масалан:

«Мо мехоҳем ҳамчун маркази тамоси аз ҳама арзишманд ва босифати ҷаҳон шуҳрат пайдо кунем».

Агар кормандонатон воқеан хоҳони чунин дастовард бошанд, он ба эҳтиёҷи эҳсосӣ табдил меёбад, ки метавонад ба андозаи эҳтиёҷи моддӣ ангезаи қавӣ диҳад.

Нуктаи асосӣ

Истифодаи дурнамо барои тавсифи ҳолати ниҳоӣ ташаббусҳо, мушкилот, масъалаҳо ва қарорҳои дигари заруриро ошкор мекунад.

Баъзан дар натиҷа диққататонро ба коре равона мекунед, ки таъсири бештар дорад.

Машқҳо барои муайян кардани дурнамо

1. Дурнамои давраи бознишастагии худро нависед. Барои амалӣ кардани он кадом масъалаҳои андешаталабро бояд ҳал кунед?

2. Дурнамои ташкилотатонро баррасӣ кунед. Оё гурӯҳ, шуъба, бахш ё ширкататон дурнамо дорад? Агар ҳа, се афзалияти асосии худро нависед ва шарҳ диҳед, ки ҳар кадом ба расидан ба он чӣ гуна мусоидат мекунад.

3. Дурнамои даҳсолаи фаъолияти касбии худро муайян кунед. Барои амалӣ кардани он кадом масъалаҳоро бояд ҳал намоед? Оё ҳоло рӯйи ягонтои онҳо кор мекунед? Агар не, чаро?

4. Ниёзҳои марбут ба дурнамоҳои болоро муайян кунед. Масалан, барои давраи бознишастагӣ яке аз ниёзҳо метавонад таъмини худ ва ҳамсаратон бо ғизо, манзил ва нигоҳубини саломатӣ бошад. Ниёзи дигар метавонад имкони хабар гирифтани фарзандон ва боз яке машғул будан ба фаъолияти зеҳнӣ бошад. Бо истифода аз диаграммаи омилҳо ниёзҳои дигарро низ муайян ва тартиб диҳед.