Ҷамъбасти тафаккури интиқодӣ ва тавсияҳо

Ҷамъбасти тафаккури интиқодӣ

Тафаккури интиқодӣ равандест, ки дар он масъалаи душворро равшан мефаҳмед, дар бораи чӣ гуна ҳал кардани он хулоса мебароред ва барои амал кардан қарор қабул мекунед. Дар тӯли ин китоб барои ҳар яке аз ин марҳилаҳо воситаҳо ва усулҳои зиёде пешниҳод кардам.

Ҳар кас метавонад аз тафаккури интиқодӣ истифода барад. Гарчанде он барои баъзеҳо нисбат ба дигарон табиитар бошад ҳам, истифодаи воситаҳо ва пайравӣ аз қадамҳои дар бобҳои гузашта шарҳдодашуда қобилияти ҳалли масъала ва қабули қарори ҳар касро беҳтар мекунад. Муҳимтарин қадам дар тафаккури интиқодӣ — оғоз кардан аст.

Мисли ҳар маҳорати навомӯхта, тафаккури интиқодӣ ба машқ ниёз дорад. Метавонед ҳар рӯз аз 5 то 10 дақиқа онро дар корҳое машқ кунед, ки ҳамарӯза анҷом медиҳед: навиштани номаҳои электронӣ, баррасии рӯйхати корҳо ё муайян кардани он ки барои сайругашт ба куҷо равед ё барои шом чӣ пазед.

Аз як восита оғоз кунед ва баъд воситаҳои дигарро як-як илова намоед. Аз ҳеҷ кас интизор намеравад, ки ҳамеша аз ҳамаи ин воситаҳо истифода барад. Ин аслан зарур нест. Ҳангоми рӯ ба рӯ шудан бо масъалаи бузургу мураккаб шояд доираи корро васеъ карда, воситаҳои бештареро истифода баред, аммо аксаран чанд восита ҳам натиҷаи назаррас медиҳад.

Сухане ба роҳбарони олии ташкилотҳо: Шумо метавонед роҳбарӣ кунед ва истифодаи тафаккури интиқодиро дар ташкилоти худ таъмин намоед. Барои ин танҳо як корро бояд анҷом диҳед: истифодаи онро зарур гардонед.

Талаб кунед, ки дар муаррифиҳо на танҳо хулоса, балки тарзи фикрроние ҳам нишон дода шавад, ки ба он хулоса овардааст. Дар ҷаласаҳои кормандон аз тафаккури интиқодӣ истифода баред. Бовар ҳосил кунед, ки қадамҳои он ба ҳадафҳои кории кормандон дохил мешаванд. Тафаккури интиқодиро ба равандҳои асосии коратон ворид кунед.

Агар одамон бояд аз раванди муайяне пайравӣ кунанд ва тафаккури интиқодӣ ҷузъи он бошад, пас истифодаи тафаккури интиқодӣ низ барои онҳо зарур мешавад.

Ташкилоти худро ба ташкилоте табдил диҳед, ки бо тафаккури интиқодӣ кор мекунад. Беҳтар шудани натиҷаҳои кормандон метавонад барои шумо ва ширкататон дигаргунии куллӣ ба вуҷуд орад.

Сухане ба саркорон, менеҷерон ва мудирон: Бо истифодаи тафаккури интиқодӣ метавонед ба ташкилоти худ таъсири бузург расонед. Барои кормандони тобеи худ мураббии тафаккур бошед ва ҳар рӯз як бор саволи «Аз ин чӣ бармеояд?» диҳед, то онҳоро ба фикр кардан водор созед.

Дар ҳалли масъалаҳо ва қабули қарорҳои худ аз тафаккури интиқодӣ истифода баред. Ғояҳоятонро бо ёрии воситаҳои он ба роҳбарияти болоӣ пешниҳод кунед. Бо асосҳои хуб андешидашуда ба роҳбарони олӣ таъсир расонед. Ҳамроҳи дастаатон бо истифодаи тафаккури интиқодӣ роҳҳои ҳалли навоварона эҷод кунед. Қобилияти роҳбарии шумо рушд карда, равшантар намоён мешавад.

Сухане ба кормандоне, ки масъулияти роҳбарӣ надоранд: Такмил додани маҳорати ҳалли масъала ва қабули қарор натиҷаҳои кори шуморо беҳтар мекунад. Метавонед пешниҳодҳои беҳтар диҳед, самараноктар кор кунед ва сифати коратонро баланд бардоред.

Бо ҳамкоронатон аз тафаккури интиқодӣ истифода баред. Ҳангоми суҳбат бо роҳбаратон фикратонро равшан баён кунед ва «Чаро?» пурсед. Дар хотир доред: шояд лозим шавад ба роҳбаратон фаҳмонед, ки чаро ин саволро медиҳед.

Тафаккури интиқодӣ ба расидан ба ҳадафи касбиатон кумак мекунад — хоҳ мехоҳед менеҷеру роҳбар шавед, хоҳ масъулияти бештар гиред ё танҳо кори худро беҳтар анҷом диҳед.

Тафаккури интиқодӣ — биёед оғоз кунем

Аввал «сатили зеҳнатонро холӣ кунед», то худро ба тафаккури дуруст омода созед. Тавсияҳои зеринро ба назар гиред.

Тавсияи 1. Машқро аз навиштан ва санҷидани номаҳои электронӣ оғоз кунед

Ин на танҳо машқи осону хуб аст, балки фоидаи иловагии муҳим ҳам дорад.

Номаатонро нависед. Сипас, пеш аз пахш кардани тугмаи «Фиристодан», аз худ бипурсед:

«Оё матне, ки фиристоданӣ ҳастам, равшан аст? Оё гиранда метавонад навиштаамро нодуруст фаҳмад?»

Аз ин кор се фоида мегиред:

1. Номаҳоятон кӯтоҳтар мешаванд, зеро барои равшан баён кардани фикр аксаран калимаҳои камтар лозиманд.
2. Фикрҳоятон равшантар ва мураттабтар мешаванд.
3. Аз ҳама муҳим, номаҳоятон осонтар фаҳмида мешаванд ва ин метавонад самаранокии корро хеле баланд бардорад.

Агар ба касе номаи норавшан фиристед, чӣ мешавад? Гиранда дар ҷавоб савол медиҳад ва шумо маҷбур мешавед ба он посух диҳед. Дар натиҷа, ба ҷойи як нома се нома навишта мешавад.

Акнун тасаввур кунед, ки агар нусхаи ҳамин номаи норавшанро ба панҷ нафар фиристед, чанд нома байни онҳо радду бадал мешавад.

Бадтар аз ин, агар одамон ба ҷойи савол додан ҳар кадом номаи шуморо ба тарзи худ маънидод карда, аз рӯйи он амал кунанд, чӣ рӯй медиҳад?

Тасаввур кунед, ки танҳо бо санҷидани се номаи муҳими ҳаррӯза самаранокии кор то чӣ андоза зиёд шуда метавонад.

Тавсияи 2. Истифодаи тафаккури интиқодиро дар вазифаҳо ва масъалаҳои хурд идома диҳед

• Номаҳои электронӣ: Матнро бодиққат санҷед; шояд саволи «Чаро?» ҳам лозим шавад.
• Даъват ба ҷаласаҳо: Дар бораи зарурат ва сабаби баргузор кардани ҷаласа пурсед.
• Талабот: Талаботро санҷед ва бипурсед, ки чаро онҳо гузошта шудаанд. Чаро заруранд?
• Афзалиятҳо: Ҳангоми муайян кардани афзалиятҳо дар бораи зарурат пурсед ва саволи «Аз ин чӣ бармеояд?» диҳед.

Тавсияи 3. Ҷавобҳоятонро нависед

Вақте аз худ «Чаро?», «Аз ин чӣ бармеояд?» ё дар бораи зарурат мепурсед, инчунин ҳангоми санҷидани масъала, ҷавобҳоятонро нависед.

Оё ягон бор ғояе доштаед, ки ба назаратон равшан менамуд, аммо навиштанаш душвор буд? Вақте фикрҳоятонро менависед, маҷбур мешавед онҳоро равшану мураттаб созед.

Тавсияи 4. Фарзияҳоятонро муайян кунед

Вақте роҳи ҳал меҷӯед ва фикр мекунед, ки ғояи хубе доред, аз худ бипурсед:

«Ман кадом фарзияҳоро қабул карда истодаам?»

«Чаро ин фарзияҳоро қабул мекунам?»

Тавсияи 5. Як ҷаласаи тафаккури интиқодиро аз ду соат зиёд давом надиҳед

Новобаста аз он ки масъала то чӣ андоза мураккаб аст, кӯшиш кунед як ҷаласаи тафаккури интиқодӣ аз ду соат зиёд нашавад. Сабаб сода аст: чунин фикр кардан хастакунанда мебошад.

Ҳамчунин, ба мағзатон имконият диҳед, ки дар пасманзар ҳам рӯйи масъала кор кунад. Каме бо тафаккури интиқодӣ машғул шавед, баъд ба варзиш равед ё бихобед ва субҳи дигар корро идома диҳед.

Масъала равшантар мешавад ё ҳадди ақал барои ҳал кардани он ғояҳои бештар пайдо мекунед.

Тавсияи 6. Агар ҳамагӣ даҳ дақиқа вақт дошта бошед, ин саволҳоро диҳед

• Оё вазъро равшан мефаҳмам?
• Кадом фарзияҳоро қабул карда метавонам ва барои онҳо ба кадом далелҳо, мушоҳидаҳо ва таҷрибаҳо такя мекунам?
• Ҳангоми хулосабарорӣ: «Чӣ гуна ба ин хулоса расидам?»
• Барои иҷозаи оғоз додан ё надодан кадом меъёрҳо истифода мешаванд?

Тавсияи 7. Агар имкон бошад, ҳамроҳи каси дигар фикр кунед

Ба ҳамдигар савол додан ва гӯш кардани ҷавобҳо ба пайдо шудани саволҳо ва ғояҳои нав мусоидат мекунад.

Метавонед танҳо ҳам аз тафаккури интиқодӣ истифода баред, ба шарте ки интизоми кофӣ дошта бошед ва ба саволҳои душвор ҷавоб диҳед.

Тавсияи 8. Мураббии тафаккур бошед

Яке аз беҳтарин роҳҳои машқ кардани тафаккури интиқодӣ ин аст, ки мураббии тафаккур бошед.

Дар ин нақш шумо савол медиҳед, ба ҷавобҳо гӯш мекунед ва боз саволҳои дигар медиҳед. Он саволҳоро дар хотир нигоҳ доред ва вақте худатон ба тафаккури интиқодӣ ниёз доред, аз онҳо истифода баред.

Тавсияи 9. Пешакӣ бо роҳбаратон суҳбат кунед

Пеш аз он ки тафаккури интиқодиро дар коратон ба роҳ монед, онро бо роҳбаратон муҳокима кунед, то бидонад, ки чаро ин қадар савол медиҳед.

Тавсияи 10. Зарурати тафаккури интиқодиро барои худ фаҳмед

Тавре дар боби 8 — «Зарурат» — омӯхтед, агар хоҳед масъалае ҳал шавад, фаҳмидани он ки чаро роҳи ҳал зарур аст, хеле фоида дорад.

Дар мавриди ба кор бурдани тафаккури интиқодӣ низ ҳамин тавр аст. Он кӯшиш талаб мекунад. Пас, агар ба тафаккури интиқодӣ ниёзе надошта бошед, чаро бояд аз он истифода баред?

Чаро ин китобро хондед? Чӣ шуморо ба ин кор водор кард? Чаро мехоҳед маҳорати ҳалли масъала ва қабули қароратонро беҳтар кунед? Оё мехоҳед масъулияти бештар гиред ё роҳбари самараноктар шавед?

Аввал сабабро фаҳмед, сипас дарк кунед, ки чаро ин кор зарур аст. Он метавонад ҳадафи шахсии шумо, ҳадафи ширкат ё ҳадафи роҳбаратон бошад.

Ба худ қавл диҳед, ки баъзе аз ин роҳу усулҳоро месанҷед. Натиҷа ба шумо писанд меояд ва мехоҳед бештар истифода баред.

Нуктаи асосӣ

Оқилонатар фикр кардан маънои аз мағзи худ оқилонатар истифода бурданро дорад. Тафаккури интиқодӣ маҷмуаи воситаҳоест, ки ба ҳалли оқилонаи масъалаҳо, қабули қарор ва эҷодкорӣ кумак мекунад.

Он душвор нест, аммо машқ ва интизом талаб мекунад. Аз корҳои хурд оғоз кунед ва баъд онро дар масъалаҳои муҳиме ба кор баред, ки воқеан аҳаммият доранд.