Зеҳн
Ҷаҳони Тоҷикон

Агенти Зеҳнӣ · 2 ноябри 2026 · 335 саҳифа

Таърих
Аз аввал хондан

Пайдоиши эҳтимолии ниёгони Ғӯрӣ аз Заҳҳок, ки бо вуҷуди баромади аҷнабиаш «фарри шоҳӣ» («баракати илоҳӣ ба қудрат»-ро тибқи анъанаи зардуштӣ) ба даст овард, ҳукумати онҳоро дар назди аҳолии суннатии он қонунӣ мегардонд.
Чуноне Фирдавсии бузург дар «Шоҳнома» иттилоъ медиҳад:

Сипоҳ ба ёфтани подшоҳ шитоб мекард.
Омадани Заҳҳок ба шуҳратпарастӣ сар кард ...
Заҳҳок қудрат бар ҷаҳон таъсис дода шуд,
1
Ҳукмронии ҳазорсола давом кард.

Агар қисми асотирии таърихи ҳокимони Ғӯрро то ба ҳукмронии шоҳаншоҳи Заҳҳоки аҷнабӣ оварда бошанд, пас хонаводаи Шансабон ба шарофати ҳикояти Ҷузҷонӣ, ки пешвоёни он исломро аз дасти имом Алӣ қабул карда, ба доираи таърихи ислом дохил карда шуданд ва баъдан ба шӯриши Абӯмуслими хуросонӣ алайҳи Умавиён кӯмак карда, ҳокимияти худро дар минтақаи Ғӯр, ки онро халифа Ҳорунаррашид ба онҳо ато кардааст, қонунӣ карданд.
Ба ифодаи дигар, ба монанди гузаштагони Тоҳириён ва Сомониён, ки дар болоравии халифаҳои аввалини Аббосиён (Ҳорунаррашид ва писари дувуми ӯ Маъмун) ва саркӯб кардани шӯришҳо алайҳи онҳо (Рофеъ ибни Лайс) саҳм гузоштаанд, пас гузаштагони Ғӯриён (аз сулолаи Шансабон), эҳтимол, дар ин давра акнун ба равандҳои низомӣ–сиёсии ҷанубу шарқи ҷаҳони ислом шомил шуданд. Аммо, дар инҳисор қарор доштани мавзеи каноравии вилоятии Ғӯр, ки аз се тараф бо кӯҳҳои баланд иҳота шудааст, аз ҷумла, дар роҳҳои тиҷоратии дувуминдараҷа ҷойгузин будани он муттаҳидшавӣ ва вуруди онҳоро ба арсаи сиёсии ҷаҳони

пешина
аз 335
навбатӣ