шарқии давлатро аз ҳамлаҳо ва ҳуҷуми ҳамсоягони ноором нигоҳ медоштанд, мусоидат мекунанд.
Писари хурдии амир Шоҳрух Бойсунқор Мирзо ва модари ҳукмфарои ӯ Гавҳаршод Бегим ҳамчун ҳаммаслакони содиқи ӯ дар табдил додани Ҳирот ба шаҳри боҳашамати тамоми давлат баромад карданд. Дар пойтахт, дар байни бисёр масҷидҳо ва мадрасаҳо, инчунин як мадрасаи духтарона (Мусалла) сохта шуд, ки ин як падидаи нодирест барои ҷомеае, ки рӯҳониёни иртиҷоӣ бартарӣ доштанд. Бойсунқор Мирзо бо ташкили хазинаи китоб дар шакли китобхона бештар маъруф аст.
Стратегияи Сомониён, сарфи назар аз ҳамлаҳои Дашти Бузург, дар Варорӯд дар давраи ҳукмронии тӯлонии писари Шоҳрух Амир Улуғбек (с. 1409-1449) тақрибан пурра эҳё шуд. Баъзе аз дурравиҳо аз зуҳуроти классикии баъзе ҷузъҳои стратегияи Сомониён, беш бо он ҷуброн карда мешуд, ки худи амир мустақиман бо илмҳои олӣ машғул буд. Амири донишманд Улуғбек анъанаи даъвати «аҳли қалам»-ро ба дарбор эҳё кард, сохтмони мадраса (аз ҷумла мадрасаи машҳур Улуғбек дар Регистон) ва расадхонаро маблағгузорӣ ва назорат кард.
Дар ин расадхона худи ӯ мушоҳидаҳои астрономии ҳамкорон ва шогирдонашро назорат мекард ва онҳоро дар корҳои илмӣ сабт мекард. Бузургии ин давраи охирини парвози баланди тафаккур дар Варорӯд, ҳатто дар он зоҳир шуд, ки писари ин амири донишманд, ки ба куштори падари худ барангехтааст, Абдулатиф инчунин ситорашиносӣ, шеър ва таърихро омӯхтааст ва олимонро сарпарастӣ кардааст.
Ин чаҳор даҳсолаи парвози баланди афкори илмӣ бо роҳбарии ягона амир- олими Варорӯд, чи тавре ки дар давраи Сомониён сурат гирифт, пас аз он бо бартарияти ниҳоии руҳониёни иртиҷоӣ бо роҳбарии Хоҷа Аҳрор иваз карда шуд. Вай пешвои он қисми 1Старр Ф. Утраченное Просвещение, с. 450.