Зеҳн
Сорбон. куллиёт. Ҷилди 4

Агенти Зеҳнӣ · 3 ноябри 2026 · 428 саҳифа

Адабиёт
Аз аввал хондан

Ҳайҳот, куҷост чунин умр? Вале омўхтан лозим, ба ин чизҳо сарфаҳм рафтан лозим...»
— Хоҳиши Мулло-амакро шунидӣ, Саида? – гўё сухани Холамулло аҳамияте надошта бошад, ҷилави сўҳбатро дигар тараф гардонд.
— Шунидам, Ромиз. Лекин надонистам, ки ту ба он чӣ ҷавоб додӣ?
— Ҷавоб надодаам, фақат гуфтам, ки халал расонидан намехоҳам.
Ромиз ба кас ҳарфи сахт гуфтан, овоз баланд кардан, ё ягон нағмаю мақоми беҳуда бароварданро халал медонист, зеро вақти кор аз гирду гўша садои нолозиме ояд, парешон мешуд. Корро монда дар бораи он садо, каси бехудакор, бефаросотии ў, беадабии ў, хомкалла будани ў андеша мекард; меҳисобид, ки ин қабил касон танҳо дар бораи худ фикр кунанд, танҳо ғами худро хўранд, танҳо барои худашон хуб бошад, кифоя аст, ғами дигарон онҳоро лозим нест. Ромиз ин хел касонро бад бинад. Аз ҳамин сабаб нахоҳад, ки ба Мулло-амак халал расонад, ҳарчанд ки ў «фараҳовар» донад; «Агар ин корро кунӣ, маро ба театр бурдагӣ ҳисоб» гўяд. Аммо Ромиз аз андешаи худ нагардад, ғайри хоҳиши дил кор накунад; агар дилро фармон дода метавонист, кор ранги дигар мегирифт, афсўс, ки дил ҳокими ўст. На, афсўс на, балки раво бувад. Зеро дил доштан подшоҳист. Зеро ҳар кас чун ҷонварони дигар даруни сина як узви тапанда дошта тавонад; он дили инсонӣ ё ҳайвонӣ, донистан лоимкон... Ромиз дар ин бора зиёд андешад; аз ин рў надонад, ки гуфтаи Мулло-амакро пазирад ё на? Донад, ки дигаре ўро чунин имкон муҳайё насозад, чунин заруратро нафаҳмад...
боз ў банди фикру хаёл, ки чун назди Мулло-амак даромада, ба толор гузашта, саҳна ороста «Моноспектакл»-ро тайёр мекунад; ҳарчанд зарур аст, гарчи ногузир бувад. Ромиз аввалин бор худро нашинохт: бар ҳама чиз, ҳатто бар дил пирўз омад. Ў толори Мулло-амакро саҳна сохт.
Ў дар саҳнаи ором, торик, ки танҳо тирезаҳои пардадор шунаҳи чароғҳои сари симчўбҳои кўчаро ба рўи хона андозанд, рост истода одати чанд рўз боз гумкардаро ёд оварда, манаҳ соид; ба хаёл рафт ва миёни андешаҳояш аз зеҳн гузаронд, ки ана-ана Мулло-амак «Чаро чароғ намегиронӣ?» садо барорад.
Ў чароғ афрўхт, тиреза аз хонаи андаке пеш торик ториктар шуд, ҳатто шунаҳи хираи зери пардаҳо натофтанд. Актёр дар кунҷи толор ҷо гирифт ва чашм пўшида сукут варзид, то ҳама чизро фаромўш кунад; ҳатто Мулло-амак ва тифли гаҳвораро
– ҳама, ҳама чизро... Мурғона гўш андохт, ки ҳама ҷо ороми ором аст. Инак касе ба ў халал нарасонад, касе аз асрори эҷод воқиф нагардад. Фарзони ширхора низ нияти ўро пай бурдааст, ки баррафеъл ором хобидааст... Вале Ромиз донад, ки ҳамроҳи ин тифли ҳурд Мулло-амаки куҳансол низ ҳаст, ки яқин дам ба дарун гирифта гўш бар дар диҳад...

пешина
аз 428
навбатӣ