Футувватномаи султонӣ • Ахлоқи муҳсинӣ • Рисолаи ҳотамия

Маҷмӯаи осори машҳури шоир ва адиби асримиёнагии тоҷик Ҳусайн Воизи Кошифиро дар бар мегирад. Китоб асарҳои ахлоқӣ, фалсафӣ ва таърихиро муттаҳид кардааст.
Агенти Зеҳнӣ · 15 ноябри 2026 · 242 саҳифа
Ҳарчанд ба рӯи кор дарменигарам,
Некист, ки нек аст дигарҳо ҳама ҳеҷ.
ДАР САХОВАТУ ЭҲСОН
Саховат сабаби некномӣ ва эҳсон мӯҷиби дӯсткомиву хуҷастафарҷомӣ аст. Ва ҳеҷ сифате одамиёнро ва хусусан ашрофу бузургони эшонро беҳ аз ҷуду сахо нест.
Байт:
Шарафи мард ба ҷуд асту каромат ба суҷуд,
Ҳар кӣ ин ҳарду надорад адамаш беҳ зи вуҷуд.
Дар хабар омада, ки сахо дарахтест дар биҳишт ва ба ҳақиқат ниҳолест бар канораи ҷӯйбори хушнудии Ҳақ руста ва шохи ӯ дар сарафрозӣ пайваста, шукуфаи ӯ некномии дунёст ва меваи ӯ каромат ва фазилати уқбост. Байт:
Ин сахо шоҳест дар боғи биҳишт,
Вой ӯ, кин шоҳро аз каф биҳишт.
Аз ҳакиме пурсиданд: Айбе, ки маҷмӯи ҳунарҳо бад-ӯ махфӣ монад, чист? Ҷавоб дод, ки бухл. Боз савол карданд, ки ҳунаре, ки ҳама айбҳоро бипӯшонад, кадом аст? Гуфт, сахо.
Фард:
Ҳунар сахост дигар ҷумла дастафрозанд,
Агар турк ба ҳар ангушти хеш сад ҳунар аст.
Ва яқин бибояд донист, ки то молро аз қайди амсок (хасисӣ) мутааллиқ нагардонанд тавсани мафохиру маолӣ ба қайд дарнаяояд.
Маснавӣ:
Таҷриба кардам зи ҳар андешае,
Нест накӯтар зи сахо пешае.
Хос зи баҳри карам омад дарам,
Бар гузари қофия инак, карам.
Искандар аз Арасту пурсид, ки саодати дунё дар чӣ чиз аст? Гуфт: «Дар ҷуду карам. Аммо саодат дар он аст, ки ҳар ки як ҳасана бар ёр дод, даҳ ҳасана каромат кунем».
Назм:
Он, ки туро тӯшаи роҳ медиҳад, Аз ту яке хоҳаду даҳ медиҳад.
Беҳтар аз ин мояи ситонет нест.
Суд кун охир, ки зиёнет нест.
Аммо саодати дунё он аст, ки мурғи дили халкро ба ҳукми карам сайд тавон кард. Ва чун дил, ки султон аст, дар қайди касе афтод ва қолаб ба таъбияти қалб дар дом меафтад ва чун карим моликалриқоӣ ҷамъ шуд дарҳои саодат бар ӯ кушода ва асбоби муродот барои ӯ омода шавад.
Дар ахбор омада, ки Хусрави Парвизро сипаҳсолоре буд ба лашкаркашиву душманкушӣ маъруф ва мазкур ба матонату рою қуввати азим дар атрофи мамлакат малсуф ва машҳур дар муқарраби малик ва умдаи мамолик будӣ ва Хусрави Парвиз аз савобдиди ӯ адл менамудӣ. Байт:
Аз ӯ тоза буд гулшани Хусравӣ,
Ба бозӯи ӯ пушти давлат қавӣ.

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор