Пои пилро мекунад оғӯшу расм
Мекашад дар ақли худ ӯ рукни базм.
Гар ҳаме донист, ки пои пил буд он,
Мегурехт аз он саро ӯ он замон.
Масси дастон фарқ кунад аз ҳисси ақл,
Гуфтаҳо фарқ мекунанд дар расму нақл.
Мекунад даст ақлро охир фиреб,
Ончи бенур аст фурӯшад чун базеб.
Ақлро бояд пиёда карду дид,
Он чи дар чашм аст то ҳол нопадид.
Ҳамчу даст аст чашми сар дар кори дин,
Чун наяст он чашми ақл, ай ростбин.
Хуб, чу камтар рафтем дур аз ҳадис,
Хомаро бар даст гиру дар ақл навис:
Хулқи нек, чун гуфт Набӣ, хушҳол кунад,
В-он дигар дар Рӯзи дин беҳол кунад.
Маҳбуб аст дар пеши мардум ҳар накӯ,
Ки бибошад некхисол дар гуфтугӯ.
Нек бояд бошад ӯ дар рафтор,
Пас, шавад ӯ маҳбуби Кирдугор.
Фикри нек кардан, чу низ аз ин бувад,
Мекунад инсонро огаҳ зи бад.
Гар бипурсӣ ту зи ман ин пешниҳод:
Нек бошу нек бош дар ҳар ҷиҳод!
Чун бихоҳӣ пеши мардум эҳтиром,
Нек бошу нек бош дар ҳар маром!
Гар кунӣ қасд то ки ёбӣ ҷаннатон,
Нек бошу нек бош дар ҳар замон!
Гарчи хостӣ дар сарояш тоҷу тахт.
Нек бошу нек бош дар ҳар вақт!
...

Дар ривоят омадааст, ки Расули акрам, Муҳаммад (с.а.в.) чунин фармудааст: “...
инна мин аҳаббикум илаййа аҳсанакум ахлоқан”, яъне, дӯстам, “...
маҳбубтарини шумо назди ман, хушахлоқтаринатон аст” ва бемуҳобо, ин суханони олӣ аз олимақоми аслист, ки худ низ маҳбуби Худованд маҳсуб мегашт.

Бибин, дӯстам, ки дар кутуби панду ахлоқ, ба мисли “Маснавии маънавӣ” ва даҳҳо дигар китобҳои аз ҷиҳати мазмуну мундариҷа бағоят пур аз панду ибратҳо, мисол Мавлои Балх, Ҷалолуддини Бахӣ, чӣ навишта буд?

– Бале, навишт, ки: “Ислом адаб аст!”

Бибин, дӯстам, ки Расули акрам (с.а.в.) чӣ фармуд?
– Бале, аз байни умматонаш маҳбубтаринашон ононанд, ки ахлоқи некро соҳибанд, яъне, хушахлоқанд.

Бибин, дӯстам, ки дар ниҳоят, Худованди азза ва ҷалл дар Қуръони карим чӣ мефармояд?

– Бале, “... ва қулу ли-н-носи ҳуснан”, яъне, на танҳо дар гуфтор, балки дар рафтору пиндор низ ба одамон некӣ кунед.