Зеҳн
АСОСҲОИ НАЗАРИЯИ ИҚТИСОДИ ҶАҲОНӢ

Дастури таълимӣ асосҳои назарияи иқтисоди ҷаҳониро мавриди баррасӣ қарор додааст, аз ҷумла, назарияҳои рушди иқтисоди ҷаҳонӣ, тиҷортаи байналмилалӣ, ҳаракати сармоя ва қувваи корӣ, равандҳои ҳамгироӣ, фаромиллигардонӣ ва ҷаҳонишавӣ, асосҳои методологии таҳқиқот ва мушкилоти муосири итисодиёти ҷаҳон таҳлил гардидаанд.

Агенти Зеҳнӣ · 29 сентябри 2026 · 142 саҳифа

Иқтисодиёт
Аз аввал хондан

Вақтҳои охир, тибқи ин назария, дар ҷаҳон ва иқтисоди ҷаҳонӣ нақши Ғарб коҳиш ёфта, аҳамияти тамаддунҳои Осиё меафзояд; робитаҳо пеш аз ҳама дар дохили тамаддунҳои гуногун тақвият ёфта, ба кишварҳои асосии ин тамаддунҳо майл мекунанд. Дар натиҷа, ҷаҳони оянда, ба гуфтаи Ҳантингтон, тамаддуни ягона нест, балки маҷмӯи тамаддунҳои гуногун аст, ки дар байни онҳо шабоҳатҳои зиёд мавҷуданд, аммо фарқиятҳои зиёде мавҷуданд, ки аз байн намераванд.
Чун назарияи иҷтимоию фарҳангӣ, бархӯрди тамаддунҳо пеш аз ҳама бо ҷанбаҳои фарҳангӣ ва сиёсӣ сарукор дорад. Бо вуҷуди ин, аз он хулосаҳои муҳими иқтисодӣ бармеоянд. Ҳамин тавр, ҳукмронӣ дар иқтисоди ҷаҳонии кишварҳои ғарбӣ тадриҷан коҳиш меёбад. Дар миёнаи асри XX ба Аврупои Ғарбӣ, Амрикои Шимолӣ, Австралия ва Океания тақрибан 2/3 ММД-и ҷаҳонӣ рост меомад, дар охири асри XX - камтар аз 1/2. Ҳамзамон, вазни хос дар иқтисоди ҷаҳонии кишварҳои Осиё аз 1/8 то 1/3 босуръат меафзояд.
Хулосаи муҳиме, ки назарияи бархӯрди тамаддунҳо ба он оварда мерасонад, тақвияти ҷаҳони бисёрқутбӣ, на танҳо сиёсӣ, балки иқтисодӣ низ мебошад.
Коҳиши дар боло зикршудаи нақши Ғарб дар иқтисоди ҷаҳонӣ ва пастшавии вазни ҷумҳуриҳои собиқ шӯравӣ дар се даҳсолаи охир бо афзоиши босуръати нақши Чин ва дигар кишварҳои Осиёи Шарқӣ ва Ҷанубу Шарқӣ ва оғози афзоиши нақши Амрикои Лотинӣ ва Осиёи Ҷанубӣ параллелан рафта истодааст. Эҳтимол қудрати иқтисодӣ дар ҷаҳон баробар тақсим карда шавад.
Илова бар ин, дар дохили ҳар як тамаддун кишварҳои калидӣ ҷудо карда мешаванд (ба ғайр аз тамаддуни исломӣ, ки дар он кишвари калидӣ ба таври возеҳ ифода нашудааст).

пешина
аз 142
навбатӣ