Якчанд назарияҳо мавҷуданд, ки сабабҳо ва самти равандҳои байналмилалии муҳоҷиратро шарҳ медиҳанд.
Равиши маъмултарини консептуалӣ аз назарияи классикӣ ва аз ҷумла аз тасаввуроти таносуби омилҳои "партофтан" ва "ҷалби" аҳолӣ ва қувваи корӣ ҳамчун қувваҳои асосии ҳаракатдиҳандаи ин раванд бармеояд.
Мувофиқи назарияи классикӣ (Е. Равенштайн, А. Люис, Ҷ. Фей, Г.Ранис) ва неоклассикӣ (Ҷ. Ҳаррис, М. Тодаро) захираҳои зиёдатии меҳнатӣ аз минтақаҳои асосан деҳотӣ бо ҳосилнокии пасти ҳадди ақал ба минтақаҳои шаҳрсозии рушдёфта муҳоҷират мекунанд. Аксар вақт, қарорҳои муҳоҷират бо тасаввуроти инфиродӣ, на вазъи воқеии иқтисодӣ-иҷтимоӣ дар бораи минтақаҳо ва кишварҳои ободтар шарҳ дода мешаванд. Масалан, иқтисодчиёни неоклассикӣ ҷараёни муҳоҷиратро ба минтақаҳои шаҳрӣ бо бекории баланд шарҳ доданд.
Баръакси назарияҳои классикӣ, тарафдорони консепсияҳои таърихӣ ва сохторӣ муҳоҷиратро бо нобаробарии иқтисодӣ ва сиёсии субъектҳои гуногун (кишварҳо, минтақаҳо, корхонаҳо, шахсони алоҳида) шарҳ медиҳанд, вақте ки субъектҳои пурқувваттар самтнокии ҷараёни муҳоҷиратро дар самти ба манфиати онҳо ҷавобгӯ муайян мекунанд. Ин назарияҳо аҳамияти омилҳоро ба монанди робитаҳои этникӣ ва оилавӣ дар байни муҳоҷирон, нақши танзими давлатӣ дар ин соҳа эътироф мекунанд.
Дар ҳаёти воқеӣ, ҳамаи равишҳо ва тавзеҳоти номбаршуда якдигарро пурра мекунанд ва бо ҳам алоқаманданд.
Дар бораи муқоисаи захираҳои инсонӣ бо дигар захираҳои иқтисодӣ дар бозорҳои байналмилалӣ сухан ронда, хусусиятҳои онҳоро низ қайд кардан муҳим аст.