АСОСҲОИ НАЗАРИЯИ ИҚТИСОДИ ҶАҲОНӢ

Дастури таълимӣ асосҳои назарияи иқтисоди ҷаҳониро мавриди баррасӣ қарор додааст, аз ҷумла, назарияҳои рушди иқтисоди ҷаҳонӣ, тиҷортаи байналмилалӣ, ҳаракати сармоя ва қувваи корӣ, равандҳои ҳамгироӣ, фаромиллигардонӣ ва ҷаҳонишавӣ, асосҳои методологии таҳқиқот ва мушкилоти муосири итисодиёти ҷаҳон таҳлил гардидаанд.
Агенти Зеҳнӣ · 29 сентябри 2026 · 142 саҳифа
Агар сармоягузорӣ дар кишвар нисбат ба даромади сармоягузорӣ тезтар афзоиш ёбад, пас тавозуни савдо фаъол аст; агар сармоягузории ватанӣ нисбат ба даромади сармоягузорӣ сусттар афзоиш ёбад, пас тавозуни савдо ғайрифаъол аст.
Назарияи неокейнсгароӣ, ба монанди назарияи неоклассикӣ, ба таҳлили макроиқтисодӣ асос ёфтааст. Ин нуқсони асосии ҳарду назария аст, зеро онҳо рафтори сармоягузорони инфиродиро таҳқиқ намекунанд.
Асосгузори назарияи дигари содироти байналмилалии сармоя Карл Маркс содироти сармояро бо барзиёдии он дар кишварҳои содиркунандаи сармоя асоснок кард. Зери мафҳуми барзиёдии сармоя ӯ (монанди классикони иқтисодиёт) чунин сармояро мефаҳмид, ки истифодаи он дар кишвар ба паст шудани меъёри фоида оварда мерасонад. Сармояи барзиёд дар се шакл: молӣ, истеҳсолӣ (иқтидори барзиёдати истеҳсолӣ ва қувваи корӣ) ва пулӣ баромад мекунад. Тавассути содироти мол ва содироти сармоя ин барзиёдӣ (воқеӣ ё эҳтимолӣ) ба хориҷа содир карда мешавад. Чунин имконият пас аз ҷалби аксари кишварҳо ба мадори капитализми ҷаҳонӣ ва фароҳам овардани шароити пешакӣ (пеш аз ҳама инфрасохтори истеҳсолӣ, гарчанде ки аксар вақт худи сармояи хориҷӣ ин инфрасохторро ба вуҷуд меорад) пайдо мешавад. Дар асри XIX ва ибтидои асри XX ин барзиёдатӣ аз ҷониби моликони сармояи хурд, ки он вақт дар ҳаёти хоҷагидорӣ бартарӣ доштанд, бо усули барои онҳо қулай — асосан тавассути биржаи фондӣ ва дар шакли вомбаргҳо содир карда мешуд. Дар нимаи дуюми асри XX, сармояи барзиёд пеш аз ҳама аз ҷониби моликони сармояи калон ва калонтарин (монополияҳо) тавассути сармоягузории мустақим содир карда мешуд.

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор
Саломатӣ
Дунё