ҲАЙҶО

Кӣ будем? Кӣ шудем? Кӣ мешавем? Фақат баъди Истиқлоли воқеӣ гирифтани Ҷумҳурии Тоҷикистон фазои мувофиқ ва мусоиде фароҳам омад, ки аҳли қалам ба ин саволҳо ҷавоби савоб биҷӯянд ва дар ин боб андешаҳояшонро пинҳон надоранд ва аз роҳи рост берун нараванд.
Агенти Зеҳнӣ · 2 октябри 2026 · 435 саҳифа
Ва Амири Бухоро, бо хаёлҳои хомаш, ду даст ба бинӣ монд; ва Дизакро сарҳади аморати Бухоро ва кишвари Туркистон эълон карданд, ва аз ин тақсимот на Амир розӣ буд ва на генерал – губернатор; ва байни онҳо гуфтугӯе аз як сулҳи гургоштӣ оғоз гирифт.
Ва обу ҳавои Осиёи Миёна ба зисту зиндагӣ мувофиқ, ҳатто шабеҳи ватани худамон, гӯён крепостнойҳои рус кӯч бастанд ва дар заминҳои фарохи обод маъво гирифтанд; ва ба пӯстини англисҳо кайк даромад, ва онҳо қувваи ҳарбӣ, сиёсӣ, тиҷоратӣ ва ҷосусии худро фаъол карданд, ки «афсӯс Хеваю Қӯқанд аз даст рафт, аққалан Бухороро нигоҳ бояд дошт»; ва Русия дар ғами ба ҳалқа гирифтани Бухоро буд, ва дар сарҳадҳо истеҳком месохт; ва вақте ки бори аввал хабар омад, ки русҳо дар соҳилҳои Сирдарё рӯз аз рӯз бештар мешаванд, ва Амир ҳамон лаҳза нақшаи бозии «дору пахш кун»-ро мекашид, ва ин паём ба гӯшаш нафорид ва абрӯ дар ҳам кашид:
– Аскари рус машқ кунад, ба шумо чӣ? Шумо ҳам машқ кардан гиред! Дашти бесоҳиб, ба шумо ҳам мерасад, ба онҳо ҳам. Монед, қалъаҳояшонро сохтан гиранд.
Ва минбаъд аз сарҳад, пай дар пай, хабарҳои таҳлукадор меомад, ва аҳли риқоб, бино ба одоби дарбор, он хабарҳоро ба гӯши Амир намерасониданд, ки «табъи аморатпаноҳ нозук аст, боз боиси малоли хотири муборак нашавад». Вале дар кӯчаву бозор ва мадрасаву мазор, фичир кучур ҷӯш мезад, ки «аскари урус ба болои Бухоро меомадааст», ва бозориён ин овозаро мешуниданду паси гӯш мекарданд – ғами онҳо хариду фурӯш буд, ки дар хонаашон нону об бошад; ва косибон байни худ баҳс мекарданд, ки «агар урус биёяд, дегу коса ва лаъливу кӯзаи мо харидор меёбад, ё не?»; ва муллоҳо ғавғо мебардоштанд, ки «пои урус ба Бухоро расад, дину диёнат футур меравад!»; ва Дӯстмуроди муҳандис Рӯзимуродро

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор
Саломатӣ
Дунё