Санъати сухан

Китоби мазкур ба омӯзиши санъати сухан, вазнҳои шеър, қофия ва воситаҳои тасвири бадеӣ дар адабиёт бахшида шудааст. Он роҳҳои эҷоди асарҳои бадеии зебо ва таъсирбахшро таҳлил мекунад. Ин асари илмӣ-методӣ барои донишҷӯён ва омӯзгорони адабиёт пешбинӣ шудааст.
Агенти Зеҳнӣ · 4 октябри 2026 · 303 саҳифа
Бар оби дида пеши ту заврақ равон кунам,
Гар з-он ки донамат, ки ту бо мо ба заврақӣ.
Дар айни замон қофияи ин шеър доир ба санъати эънот аст. Байти дуюми ин байти Салмони Соваҷӣ шомили ҳамин санъат аст. Калимаи офтоб дар байти сони дорои санъати ирсол аст:
Боғи рухсори туро имрӯз обе дигар аст,
Дар каманди турраи ту печутобе дигар аст.
Соябон бар рух чӣ мебандӣ ба дафъи офтоб,
З-он ки зери соябонат офтобе дигар аст.
Навъи дуюми ирсол он аст, ки арӯз (охири мисраи аввал) ва ибтидо (аввали мисраи дуюм)-ро айни калима ташкил мекунад. Чунончӣ, дар ин байти Саъдӣ калимаи «хато» ирсол аст:
Нигоҳ дор моро зи роҳи хато
Хато дар гузору савобаш намо.
Қисми сеюми ирсол чунин аст. Ҳар мисраъ ду бор хонда мешавад: ҳар мисраъ ба се пора ҷудо шудааст. Бори якум аз рақами як сар карда мисраъ тамоман хонда мешавад. Барои ҳосил кардани мисраи дуюм аввал пораи охирин (рақами ду) хонда мешавад, баъд пораи болои мисраъ (рақами се) ва охиран пораи рақами чор хонда мешавад:
4 2
- Дар барам | ҳаргиз наёяд, эй дареғо | дилбарам
3
ро нанг меояд, ки гардад
4 2 - Бартарам | аз нуҳ фалак гар ҷой ёбам | бар дараш
3
гар рӯ ниҳам бешак зи ҷумла
4 2 - Мебарам | сад орзу ҳар дам зи баҳри | рӯи ӯ
3
ро гар бибинам доғи ҳасрат
4 2 - Бингарам | гар рӯи хубаш, ҳадя созам | ҷону дил
3
созам фидо гар ман ба рӯяш
4 2 - Медарам | андар фироқаш ҳар шабе сад | пераҳан
3
бе ӯ зи доман то гиребон,
Яъне байти аввал ин аст:
Дар барам ҳаргиз наёяд, эй дареғо дилбарам,
Дилбарамро нанг меояд, ки гардад дар барам.
Қисме аз акс аз Саид Зулфиқор Алию Шервонист, ки шомили санъати баргардониш, такрир ва ирсод аст. Ҳар як мисраъ ду бор хонда мешавад: аввал аз рақами якум аз чап ба

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор
Саломатӣ
Дунё