зиёдтар, яъне мафҳуми мураккабро, ифода мекунанд. Масалан, офтоб гӯем, як мафҳум, офтоби баҳор гӯем, мафҳуми мураккаби ба ҳиссаҳо тақсимшаванда ифода мегардад.

4. Ибора хусусияти номинативӣ дорад. Ин таъриф чунин маъно дорад, ки ибораҳо ҳам монанди калимаҳо предметҳо, хосият ва амалиёти онҳоро номбар намуда, аммо дар хусуси онҳо ахбор намедиҳанд. Фарқи ибора дар ин бобат аз калима он аст, ки вай, баръакси калима, чунон ки гуфтем, на мафҳуми алоҳида, балки мафҳуми мураккабро ифода менамояд.

Маҷмӯи ин хосиятҳо, ки бо ҳам алоқаи қавӣ доранд, имконият медиҳад, ки ибораро чунин таъриф намоем:

Ду ё зиёда калимаҳои мустақилмаъно, ки аз рӯи қоида ва қонунҳои таҳрикии забон бо ёрии воситаҳои грамматикӣ ба ҳам пайванд шуда, мафҳуми мураккаби ба ҳиссаҳо ҷудошавандаро ифода мекунанд, ибора номида мешавад.

Ибораҳое, ки дар натиҷаи ба як калима тобеъ шудани калимаи дигар сурат меёбанд, барои зоҳир шудани маъноҳои нав ё ҷилоҳои маъноии калимаҳо шароити мусоид муҳайё мекунанд. Ин ҳодиса дар навбати худ боиси он мешавад, ки як калима, шакли худро тағйир надода, вазифаҳои гуногуни грамматикиро адо менамояд. Дар ин маврид на танҳо шакли ибора, яъне он воситаҳое, ки калимаҳоро ба ҳам пайванд кардаанд, балки муносибати маъноии ҳар кадоме аз ҷузъҳои он низ аҳамият дорад. Барои мисол калимаи сарсариро мегирем. Ин калима дар ду маврид ду маъниро ифода менамояд, ки ин маъниҳо ба мавқеи истеъмоли иборагии он алоқаманд мебошанд: сарсӯрӣ дидан; бачағони сарсӯрӣ. Дар мисоли якум вай ба феъли дидан вобаста шуда, маънои сатҳӣ, рӯякиро, дар ибораи дуюм бошад, аз рӯи вобастагиаш ба исм маънои бепарастор, гапподарори ифода кардааст: Бештарини харидорони ӯ бачағони кӯчагарди сарсӯрӣ буданд (С. Айнӣ, Марги судхӯр).

Мисоли дигар. Калимаҳои асабиёна, зогона ва амсоли инҳо зарф мебошанд ва дар ҷумла одатан ҳоли тарзи амал мешаванд. Аммо дар ибораи изофӣ дар натиҷаи вобаста гаржидан ба исм вазифаи муайянкунандаро адо намуда, хосияти предметро бо тобиши маънои ҳоли шарҳу эзоҳ медиҳанд. Муқоисаи мисолҳои зерин шаҳодати ин даъвоянд: Аҳмад пичингзанона сухани Ашӯрро бурид ва илова кард (С. Айнӣ, Аҳмади Девбанд). Раҷаб зогона қадам ниҳода меомад (Р. Ҷалил, Одамони ҷовид). Ӯ мӯйлаби дамида истодаашро бо пушти нарангушташ калонока тоб дода монд (Р. Ҷалил, Одамони ҷовид).

Ҳамин ҳолатро дар калимаҳои хуб, баланд ва монанди инҳо, ки дар вақти тобеъ шудан ба феъл бо маҳфуз доштани хусусияти сифатии худ вазифаи ҳоли тарзи амалро адо мекунанд, низ дидан мумкин аст.

Ҳамаи ин гуфтаҳо дар синтаксиси забони тоҷикӣ мавқеи бисёр барҷаста ва аҳамияти хеле бузург доштани ибораро собит менамоянд. Агар ба ин аз ҷумлан забонҳои аналитикӣ ба